از رحم وي خارج ساخته و سپس جسد او را دفن نمايند. اين مسأله از دير زمان در بين فقها، مشهور است.

شيخ مفيد در اين‌باره مي‌نويسد: «اگر زني که فرزند زنده در رحم دارد، بميرد، بايد طرف چپ شکم او را شکافت و فرزند را خارج نموده، آن‌گاه آن موضع را بدوزند و سپس غسل داده و کفن نمايند و دفن شود».[1] بسياري از فقها در دوره‌هاي گذشته[2] تا به امروز[3] نيز اين مسأله را مطرح ساخته‌اند.

مستند اين نظريه، اولاً ادلّه‌اي است که حفظ نفس محترمه را لازم و واجب مي‌داند، زيرا مفروض اين است که جنين در رحم زن زنده است و احترام زنده بيش‌تر از احترام ميّت است. ثانياً، رواياتي است که در اين‌باره وارد شده است، مانند اين‌که ابن ابي عمير در روايت صحيح نقل مي‌کند که از امام صادق(عليه السلام) سؤال شد: زني مرده و جنين او در رحمش زنده و داراي حرکت است، آيا جايز است شکم او را بشکافند و فرزند را بيرون آورند؟ حضرت فرمود: آري و سپس شکم را بدوزند. «فَقَالَ: نَعَمْ وَ يُخَاطُ بَطْنُهَا».[4] روايت ديگري نيز به همين مضمون نقل شده است.[5]

2. حيات مادر هنگام مرگ جنين

اگر معلوم شود جنين در رحم مادر مرده است، واجب است براي حفظ سلامت مادر، کودک را از رحم مادر خارج کنند. در اين مسأله بين فقها اختلافي نيست، بلکه ادّعاي اجماع[6] شده است. دليل آن، علاوه بر عموم ادلّه عقلي و شرعي که بر وجوب حفظ نفس محترمه دلالت دارد، روايات است. مانند آن‌که امام صادق از جدّش اميرالمؤمنين(عليهما السلام)

[1] . المقنعة: 87.

[2] . الخلاف 1: 729 ـ 730، مسألة 557، شرائع الاسلام 1: 44، جامع المقاصد 1: 454، جواهر الکلام 4: 376، العروة الوثقي 2: 117.

[3] . مهذّب الأحکام 4: 176 ـ 177.

[4] . وسائل الشيعة 2: 469، باب 46، من ابواب المحتضر، ح1.

[5] . همان: ح2 و 4 ـ 5 ـ 6 ـ 7.

[6] . المقنعة: 87، النهاية: 42، الخلاف 1: 729، مسأله 557، تذکرة الفقها 2: 112، مدارک الأحکام 2: 157، العروة الوثقي 2: 117، مسأله 15.