4. سقط جنين در اثر ترس مادر

اگر فردي، زن حامله‌اي را به طوري بترساند که موجب سقط جنين وي شود، مرتکب، ضامن ديه جنين مي‌باشد و اگر موجب مرگ مادر و جنين هر دو شود، نسبت به ديه مادر نيز ضامن است.

بسياري از فقها اين مسأله را مطرح ساخته‌اند و در بعضي از عبارات با فرض خطا در ارتکاب آن، مطرح گرديده است.[1] برخي ديگر فرض عمد را نيز بيان نموده‌اند. مقدّس اردبيلي مي‌گويد: «اگر مرتکب، با قصد عمد به انجام آن مبادرت ورزد، قصاص مي‌شود».[2]

هم‌چنين صاحب جواهر مي‌نويسد: «اگر در فرض مذکور، جنين، داراي روح و خلقت کامل باشد و مرتکب، قصد سقط جنين داشته باشد، قصاص مي‌گردد».[3]

حکم به قصاص با استفاده از عموم و اطلاق ادلّه‌اي است که قتل عمد را موجب قصاص مي‌داند، زيرا فرض بر اين است که جنين در رحم مادر، زنده بوده و مرتکب با قصد و عمد، او را اسقاط نموده است. بنابراين عنوان قاتل بر کسي که در فرض مزبور مرتکب سقط جنين شده صادق است و حکم به ديه عليه جاني اعمّ از ديه‌ جنين و مادر با فرض شبه عمد مي‌باشد.

شيخ طوسي در مبسوط[4] و برخي ديگر از فقها[5] در اين‌باره ادّعاي اجماع و برخي ديگر ادّعاي عدم خلاف نموده‌اند.[6]

بعضي از روايات نيز مي‌تواند مؤيّد اين نظريّه قرار گيرد، مانند آن‌که شيخ کليني به سند خود در کافي و نيز شيخ طوسي در تهذيب از يعقوب بن سالم نقل نموده‌اند. وي مي‌گويد: امام صادق(عليه السلام) فرموده است: در زمان حکومت عمر خليفة دوّم در شهر مدينه،

[1] . قواعد الاحکام 3: 625، ايضاح الفوائد 4: 659، غاية المراد 4: 475، کشف اللثام 11: 251.

[2] . مجمع الفائدة والبرهان 14: 279.

[3] . جواهر الکلام 43: 61.

[4] . المبسوط 7: 159.

[5] . مفتاح الکرامة 10: 282، کشف اللثام 11: 251.

[6] . جواهر الکلام 43: 60.