گفتار دوّم: رعايت حق کودک در نسب و هويت

1. مفهوم نسب در لغت، فقه و حقوق

نسب (بافتح نون و سين) مصدر است و در لغت به معني پيوستگي دو انسان به يکديگر، اصل، قرابت و خويشاوندي است.[1] و در زبان فارسي آن را نژاد[2] مي‌نامند.

و امّا در اصطلاح بعضي از فقها آن‌را اين‌گونه تعريف کرده‌اند: «نسب عبارت از منتهي شدن ولادت شخص به ديگري، مانند پدر و پسر و يا انتهاي ولادت دو شخص به ثالث است، مانند منتهي شدن دو برادر به پدر».[3]

به گفته بعضي از حقوقدانان: «نسب، امري است که به واسطه انعقاد نطفه از نزديکي زن و مرد به وجود مي‌آيد و از اين امر رابطه طبيعي و خوني بين طفل و آن دو نفر که يکي پدر و ديگري مادر باشد، موجود مي‌گردد».[4] و يا گفته‌اند: «نسب علاقه‌اي است بين دو نفر که به سبب تولّد يکي از آن‌ها از ديگري يا تولّدشان از شخص ثالثي حادث مي‌شود».[5]

لازم به ذکر است که مفهوم قرابت و آثار آن با مفهوم نسب و آثار آن، يکي نيستند چنان‌که هيچ يک از اين دو مفهوم به عمل «نزديکي» و «ولادت» وابسته نمي‌باشند. به اضافه نسب خود داراي انواع متفاوتي است، از قبيل نسب ناشي از زوجيت «مشروع»، نسب ناشي

[1] . مصباح المنير (2 ـ 1): 602، لسان العرب 175:6.

[2] . فرهنگ بزرگ سخن 7803:8.

[3] . جواهر الکلام 238:29، تراث شيخ الاعظم (الوصايا و المواريث): 177. موسوعة احکام الاطفال و ادلتها 9:3.

[4] . سيد حسن امامي، حقوق مدني 151:5.

[5] . محمد بروجردي عبده، کليات حقوق اسلامي: 280.