گفتار دوّم: احکام فقهي شير دادن به نوزاد (رضاع)

الف: وجوب شير‌دادن مادر به نوزاد

رضاع و رضاعه (با فتح وکسر راء) اسم است و به معني شيردادن به نوزاد[1] مي‌باشد و مادري که شير مي‌دهد را مرضعه[2] نامند.

شير دادن مادر به نوزاد بايد بعد از تولّد شروع شود و کودک نبايد از خوردن آن، به‌ويژه در روز‌هاي اوّل محروم گردد.

در روز‌هاي اوّل زايمان، شيرِ زرد رنگ غليظي که آن‌را در عربي «اللبأ» و در فارسي «آغوز» مي‌نامند و به بيان علمي «کلستروم» ناميده مي‌شود، در پستان ترشّح مي‌گردد که براي کودک بسيار مفيد است.

برخي از فقها مانند علامه[3] و شهيد اوّل،[4] خوراندن اين شير را بر مادر واجب دانسته‌اند. به نظر اين دسته از فقيهان، نوزاد بدون شير «آغوز» زنده نمي‌ماند و يا قوّت نمي‌يابد[5] و برخي آن‌را مقيّد به سه روز نموده و گفته‌اند بر مادر واجب است که پس از ولادت نوزاد تا سه روز او را شير «آغوز» دهد. ولي از ظاهر کلمات اهل لغت به دست

[1] . ر. ک: لسان العرب 3: 80، مبسوط در ترمينولوژي حقوق 3: 2054.

[2] . مصباح المنير: 229.

[3] . قواعد الاحکام 3: 101.

[4] . الروضة البهيّة 5: 458.

[5] . جواهر الکلام 31: 273.