در روايت ديگري امام صادق(عليه السلام) مي‌فرمايد: آن‌چه در شير دادن به فرزند واجب است، بيست و يک ماه است. هر چه از اين مدّت کاسته شود، کوتاهي در حق فرزند است و چنان‌چه مادر بخواهد شير دادن به فرزند را کامل نمايد، بايد دو سال به او شير دهد، «الْفَرْضُ فِي الرَّضَاعِ أَحَدٌ وَعِشْرُونَ شَهْراً فَمَا نَقَصَ عَنْ أَحَدٍ وَعِشْرِينَ شَهْراً فَقَدْ نَقَصَ الْمُرْضِعُ وَإِنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ فَحَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ».[1]

ظاهراً روايات دلالت بر حکم تکليفي وجوبي ندارد و ارشاد به عدم تکميل زمان شير‌خوارگي است؛ زيرا اگر زوجين براي اين‌که مدّت شيرخوارگي کم‌تر از زمان مذکور در آيه باشد، تأخير نمايند، منعي ندارد. حال آن‌که اگر حرمت تکليفي از آيه و روايات استفاده مي‌شد، تأخير آنان تأثيري در عدم تحريم نداشت.[2]

به هر صورت، اگر پدر ومادر با رضايت و مشورت يکديگر بخواهند کودک را زودتر از دو سال يا بيست و يک ماه از شير باز گيرند، گناهي بر آنان نيست. (فَإِنْ أَرَادَا فِصَالاً عَنْ تَراضٍ مِنْهُما وَ تَشَاوُرٍ فَلا جُناحَ عَلَيْهِمَا).[3]

در واقع پدر و مادر بايد مصالح فرزند را در نظر بگيرند و با همفکري و توافق و به تعبير قرآن، تراضي و تشاور، براي باز گرفتن کودک از شير برنامه‌اي تنظيم کنند و در اين کار از کشمکش و مشاجره و پرداختن به مصالح خود و پايمال نمودن مصالح کودک بپرهيزند.[4]

و: شيرخوارگي بيش از دو سال

اين پرسش مطرح مي‌شود که آيا جايز است مادر، فرزند خود را بيش از دو سال، شير دهد؟ در پاسخ بايد گفت ميان فقيهان بحث و گفتگو است و در مجموع دو نظريّه مطرح گرديده:

[1] . تهذيب الاحکام 8: 106، ح358؛ وسائل الشيعة 21: 454، باب 70 من ابواب احکام الاولاد، ح2.

[2] . محمد جواد فاضل، حاشيه موسوعة احکام الاطفال وادلتها 1: 239 ـ 240.

[3] . سوره بقره 2: 233.

[4] . ر. ک: تفسير نمونه 2: 189، تفسير مجمع البيان 2: 115، احکام القرآن جصاص 1: 563.