گفتار سوم: کودک و حق نفقه

1. نفقه در لغت و اصطلاح

در لغت عرب، «نفق الشيء» به معناي، از بين رفت، نابود شد و «انفق المال» به معني مال را مصرف نمود، خرج کرد، آمده است. «نفقه» اسم است براي مالي که صرف هزينه زندگي مي‌شود و جمع آن، نفاق مثل رقبه و رقاب.[1] و در فارسي، نفقه به معني هزينه، خرج، خرجي، آن‌چه هزينة عيال و اولاد مي‌شود، روزي و مايحتاج معاش، آمده است.[2]

کسي که عهده‌دار نفقه است و مسئول پرداخت آن مي‌باشد «منفِق» وکسي که نفقه به او داده مي‌شود «منفَق عليه» و اگر متعدّد باشند «منفَق عليهم» مي‌گويند.

معني اصطلاحي آن نيز نزديک به معني لغوي آن است، بنابراين نفقه در اصطلاح فقهي، عبارت از چيز‌هايي است که شخص براي ادامه زندگي به آن‌ها محتاج است، از قبيل: خوراک، پوشاک، مسکن و اساس منزل و همه آن‌چه که يک شخص در زندگي به طور متعارف به آن نيازمند است.[3]

از آن‌جا که لوازم زندگي را به دشواري مي‌توان شماره کرد و پيشرفت تمدّنِ بشري هر روز نياز‌هاي تازه‌اي به وجود مي‌آورد و مفهوم نيازهاي پيشين را نيز تغيير مي‌دهد، بدين جهت فقيهان براي نفقه، حدّ معيّني مشخص ننموده‌اند.

[1] . راغب، المفردات: 819؛ مصباح المنير: 618؛ تهذيب اللغة 4: 3635؛ لسان العرب 6: 235.

[2] . فرهنگ دهخدا 14: 22641، مبسوط درترمينولوژي حقوق 5: 3656.

[3] . ر. ک: جواهر الکلام 31: 376؛ مسالک الافهام 8: 488؛ جامع المدارک 4: 487.