خلاصه اين‌که، کلمه «اولاد» که در آيات و روايات، موضوع حکم قرار گرفته، شامل اولادِ بلا واسطه و مع الواسطه مي‌باشد، شاهد اين برداشت، آيات ديگر قرآن است؛ مثلاً در مورد ارث مي‌فرمايد: خداوند به شما درباره فرزندانتان سفارش مي‌کند که از «ميراث» براي پسر به اندازه سهم دو دختر باشد. (يُوصيِكُمُ اللهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ اْلأُنْثَيَيْنِ).[1]

اين آيه دلالت دارد که اولاد شامل فرزندان فرزند (نوه‌ها و نتيجه‌ها) نيز مي‌باشد، بنابراين اگر کسي فوت کند و وارثي غير از فرزندان پسر و يا دخترش نباشند، قطعاً آنان از او ارث مي‌برند.

و يا در آيه ديگري در بيان افرادي که ازدواج با آن‌ها حرام است، مي‌فرمايد: و همسران فرزندانتان که از نسل شما هستند. (وَحَلائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلابِكُمْ).[2] در اين آيه (أَبْنائِكُمُ)؛ شامل فرزندان مع الواسطه نيز مي‌باشد، بعضي نيز در اين‌باره ادّعاي اجماع[3] نموده‌اند.

5. استحباب تأمين نفقة اولاد اقارب

در مورد عدم وجوب انفاق به خويشان در خط اطراف، مانند برادر، خواهر، عمو، عمّه، دايي، خاله و اولاد آن‌ها، بين فقهاي اماميّه اختلافي وجود ندارد، بلکه برخي بر آن ادعاي اجماع[4] نموده‌اند.

ولي علامّه در قواعد نقل نموده است که بعضي از فقيهان قائل به وجوب نفقه بر وارث صغير بوده‌اند[5]. صاحب مدارک نيز به اين قول تمايل نشان داده است.[6]

مستند اين نظريه، برخي از اخبار است، مانند آن‌که حلبي از امام صادق(عليه السلام) نقل نموده که فرموده است: کسي را نمي‌تـوان به نفقه دادن اجبار نمود، مگر براي پدر و مادر و فرزندان و همسر و وارث صغير. «قَالَ: الْوَالِدَانِ وَالْوَلَدُ وَالزَّوْجَةُ وَ الْوَارِثُ الصَّغِيرُ».[7]

[1] . سوره نساء 4: 11.

[2] . سوره نساء 4: 23.

[3] . امام فخر رازي، تفسير الکبير 9: 512.

[4] . کشف اللثام 7: 595؛ رياض المسائل 12: 180؛ جواهر الکلام 31: 368.

[5] . قواعد الاحکام 3: 113؛ الروضة البهيّة 5: 473.

[6] . نهاية المرام 1: 484.

[7] . وسائل الشيعة 21: 511، باب 1 من ابواب النفقات، ح9.