1ـ امام صادق(عليه السلام) نقل مي‌کند: از پيامبر گرامي اسلام(صلي الله عليه وآله) سؤال شد، صدقه و انفاق بر چه کسي افضل است؟ فرمودند: بر ارحام و اقربا، به‌ويژه اگر با او دشمني داشته باشد. «قٰالَ: عَلَى ذِي الرَّحِمِ الْكَاشِحِ[1]».[2]

2ـ هم‌چنين از آن حضرت نقل شده که فرموده است: کسي که به قصد صله رحم به ديدار اقرباي خود رود يا چيزي براي آن‌ها بفرستد، خداوند پاداش صد شهيد به او عطا خواهد فرمود.[3]

3ـ از امام سجاد(عليه السلام) نقل شده که فرموده است: تا زماني‌که اقربا و ارحام محتاج باشند، صدقه دادن به ديگران روا نباشد، «قَالَ(عليه السلام): لَا صَدَقَةَ وَ ذُو رَحِمٍ مُحْتَاجٌ».[4]

4ـ امام صادق(عليه السلام) مي‌فرمايد: اگر کسي دو نفر از برادران يا خواهران يا عمّه‌ها و يا خاله‌هاي خود را سرپرستي و کمک کند، آن‌ها با اذن پروردگار عذاب الهي را از او دور مي‌نمايند. «قَالَ: مَنْ عَالَ ابْنَتَيْنِ أَوْ أُخْتَيْنِ أَوْ عَمَّتَيْنِ أَوْ خَالَتَيْنِ حَجَبَتَاهُ مِنَ النَّارِ بِإِذْنِ اللهِ».[5]

6. ترتيب وجوب نفقه

اين مسأله مورد اتفاق فقها است که با وجود پدر و تمکّن و قدرت وي بر انفاق، واجب است نفقة اولاد را بپردازد و در صورت فوت پدر يا عدم قدرت او، اين تکليف به عهده اجداد پدري است با رعايت الاقرب فالاقرب، و در صورت نبودن آنها‌، نفقه بر مادر واجب مي‌شود و هرگاه مادر هم زنده نباشد يا قدرت بر انفاق نداشته باشد، بر اجداد و جدّات مادري با رعايت اقربيت واجب است.

بسياري از فقيهان به طور اجمالي به اين مسأله تصريح نموده‌اند[6]. براي اين‌که با وجود پدر و اجداد پدري، انفاق بر مادر واجب نيست، ادلّه‌اي ذکر شده که در ذيل عنوان «وجوب نفقه کودک بر والدين» به آن‌ها اشاره شد.

[1] . «کاشح» به کسي که دشمني ديگري را در سر مي‌پروراند، گفته مي‌شود، قاموس المحيط: 1133.

[2] . وسائل الشيعة 9: 411، باب 20 من ابواب الصدقة، ح1.

[3] . همان: ‌412، ح5.

[4] . همان: ح4.

[5] . وسائل الشيعة 21: 527، باب 12، من ابواب النفقات، ح1، الخصال 1: 37، ح14.

[6] . الخلاف 5: 120؛ شرائع الاسلام 2: 353؛ ارشاد الاذهان 2: 37؛ الروضة البهيّة 5: 477؛ تفصيل الشريعة (کتاب النکاح): 617.