نام کتاب : کتاب احکام و حقوق کودکان در اسلام نویسنده : --- جلد : 1 صفحه : 411
توضيح اينکه در ذيل آيه مبارکه سوره طلاق، خداوند اجرت شير دادن به کودک را، بر پدر واجب نموده است، بدين ترتيب از اين آيه استفاده ميشود، ديگر مخارج او نيز بر پدر واجب است. به بيان ديگر کساني که اجرت شير دادن را با استناد به اين آيه، بر پدر واجب ميدانند، معتقدند مخارج ديگر کودک نيز بر او واجب است و قائل به تفصيل وجود ندارد، يعني کسي معتقد نشده است که اجرت شير دادن بر پدر واجب است و مخارج ديگر، با وجودِ پدر بر مادر واجب است.
اين حکم با استناد به روايات قابل اثبات است، به عنوان نمونه در روايت صحيحه حريز، امام صادق(عليه السلام) در جواب اين سؤال ـ که نفقه چه کساني بر من واجب است و ملزم به پرداخت آن ميباشم ـ فرموده است: نفقة پدر و مادر و فرزندان و همسر.[1]
از اين روايت و برخي روايات ديگر، استفاده ميشود که با وجود پدر و اجداد پدري، نفقه بر مادر واجب نيست، زيرا امام(عليه السلام) از وضعيت مادر سؤال نکرد و نفرمود که آيا مادر قادر به دادن نفقه ميباشد يا خير؟
دليل ديگر اين که مشهور است پيغمبر اکرم(صلي الله عليه وآله) در پاسخ به پرسش هند، همسر ابوسفيان که آيا ميتوانم از اموال همسرم که مخارج خودم و فرزندانم را نميدهد، بردارم؟ فرمود: به اندازه نفقه خود و فرزندت از اموال او بردار. «قٰالَ(صلي الله عليه وآله): فيمٰا خُذيِ مايَکْفيِکَ وَوَلَدِکَ».[2] چون جواب مطلق است وآن حضرت تفصيل نداد که اگر تمکّن مالي داري نميتواني از اموال همسرت برداري و درغير اين صورت منعي ندارد، معلوم ميشود با وجود پدر و جدّ پدري، نفقه بر مادر واجب نيست.
همچنين مقتضاي اصل برائت[3]، عدم وجوب نفقه بر مادر است. و دليل وجوب انفاق بر اجداد پدري در صورت فوت پدر و يا فقر او، صحّت اطلاق پدر بر اجداد است.
[1] . وسائل الشيعة: 21: 525، باب 11 من ابواب النفقات، ح3.
[2] . صحيح البخاري 6: 237، باب 9 من کتاب النفقات، ح5364.