نام کتاب : کتاب احکام و حقوق کودکان در اسلام نویسنده : --- جلد : 1 صفحه : 413
تأمين نمايد، بنابراين اگر کودک داراي اموالي است که از راه ارث يا غير از آن مالک شده، بايد نفقه او را از آن مال بپردازند.[1]
2ـ در مورد اينکه آيا شرط است کودکي که واجب النفقه ميباشد، قدرت بر انجام کار نداشته باشد؟ در بين فقها دو نظريّه مطرح گرديده است:
برخي آنرا لازم دانستهاند[2] و عدّهاي قائل به عدم لزوم اين شرط ميباشند.[3]
8. وجوب کسب در آمد براي تأمين نفقه اولاد
بي شک اگر کسي براي نفقه و تأمين هزينه مخارج زندگي خود، امکانات مالي نداشته باشد، در صورتيکه قادر به کسب باشد، واجب است دنبال کسب رود، زيرا حفظ نفس و دفع ضرر از آن، واجب و خود را در معرض هلاکت قرار دادن، حرام ميباشد.[4]
امّا در اين که آيا کسب و کار براي تأمين نفقة اولاد، بر پدر، در صورتيکه قادر به انجام کار باشد، واجب است يا خير؟ دو نظريّه مطرح است:
نظر اول: اينکه وجوب نفقه اولاد، خلاف اصل است و در مواردي که ترديد نسبت به آن وجود دارد، اصل برائت جاري است، يعني برائت ذمّة پدر خانواده، از اينکه بر او واجب باشد دنبال کسب رود. افزون بر آن، در آيه شريفه آمده است: آنهايي که امکانات وسيعي دارند، از امکانات خود انفاق کنند و آنها که تنگدست ميباشند از آنچه خدا به آنها داده، انفاق نمايند و خداوند هيچ کس را جز به اندازهاي که به او داده، تکليف نمينمايد. (لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِّنْ سَعَتِهِ وَمَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللهُ لا يُكَلِّفُ اللهُ نَفْسًا إِلاّ مَا آتاها)[5].
از اين آيه، معلوم ميشود، اگر پدر قادر به تأمين هزينه نفقه اولاد نيست، بر او واجب نيست دنبال کسب و کار برود، صاحب جواهر به عنوان يک وجه، اين نظر را مطرح نموده است.[6]
[1] . المبسوط 6: 30 ـ 31؛ مسالک الافهام 8: 485؛ جواهر الکلام 31: 371؛ تفصيل الشريعة (کتاب النکاح): 607.
[2] . شرائع الاسلام 2: 352؛ قواعد الاحکام 3: 116؛ کشف اللثام 7: 598؛ مجمع الفائدة والبرهان 4: 151.