کند و از نعمت‌هاي الهي بهره‌گيرد و خود و خانواده خويش را ناراحت نکند. «قَالَ(صلي الله عليه وآله): إِذَا أَعْسَرَ أَحَدُكُمْ فَلْيَضْرِبْ فِي الْأَرْضِ وَيَبْتَغِي مِنْ فَضْلِ اللهِ وَلَا يَغُمَّ نَفْسَهُ»[1]. بعضي از فقها گفته‌اند که اگر شخصي قادر به انجام کسب و کار باشد، واجب است براي تأمين نفقه اولاد کسب و کار نمايد، افزون بر آن، واجب است بعضي از لوازم زندگي که بدان نياز ندارد را بفروشد و در اين خصوص مصرف نمايد. به نظر ايشان، عموم ادّله وجوب نفقه، اين مورد را شامل مي‌شود و استثنايي هم وارد نشده است.[2]

9. پايان زمان وجوب نفقه

از مطالب گذشته معلوم شد، نفقه اولاد تا زماني که فقير و محتاج باشند، بر پدر و جدّ پدري واجب است، اعمّ از اين‌که دختر باشد و يا پسر، ناقص الخلقه باشد و يا سالم. در صورتي که فرزند صاحب مال باشد، نفقه از مال خودش تأمين مي‌شود و اگر به حدّ بلوغ برسد و توان کسب را داشته باشد و موردي نيز براي انجام آن بيابد، بعد از کسب و خارج شدن از حالت احتياج و فقر، بر او واجب است نفقه خويش را تأمين نمايد.

اين مسأله ميان فقها اتّفاقي[3] است. امام خميني(قدّس سرّه) در توضيح اين مسأله مي‌نويسد: «اگر کسي که انفاق بر او واجب است، قدرت تحصيل آن‌را دارد، ولي فعلاً در اختيار ندارد، چنان‌چه با قرض يا درخواست از ديگران، نفقه خود را تأمين مي‌نمايد، در اين صورت همواره مستحق گرفتن نفقه مي‌باشد و تحصيل نفقه به اين صورت، مانع از وجوب آن بر منفق نمي‌گردد. و اگر مي‌تواند نفقه خود را با کسب تأمين نمايد، ولي نياز به تعليم حرفه براي کسب دارد که آن‌را ترک نموده و موفق به آموزش آن نشده و فعلاً بدون نفقه مانده است، در اين صورت نيز مستحق گرفتن نفقه مي‌باشد. امّا اگر به دليل راحت طلبي و تنبلي با اين‌که قدرت انجام کار را دارد، آن‌را ترک نموده، در اين صورت ظاهراً مستحق نفقه

[1] . مستدرک الوسائل 13: 7، ح3.

[2] . کشف اللثام 7: 596 ـ 597.

[3] . ر. ک: المبسوط 6: 34؛ شرائع الاسلام 2: 352؛ جواهر الکلام 31: 372.