بنابراين کسي که فقط به مقدار قوت روز و شب و هم‌چنين لوازم ديگر زندگانيِ خود، مانند منزل و فرش، رختخواب و امثال آن‌را دارد و اگر بخواهد از آن به ديگري بدهد در سختي و دشواري مي‌افتد، ملزم به دادن نفقه به اقرباي مستحق خود نمي‌باشد.

بايد دانست منظور از تعهدات منفق که در ذيل ماده1198 قانون مدني، به آن اشاره شده‌، ديوني است که وقت پرداخت آن رسيده باشد از هر سببي که موجود شده باشد، زيرا تعهّد مزبور قابل مطالبه از طرف دائن(طلبکار) مي‌باشد و بايد پرداخت گردد و با تأدية آن، منفق قادر به پرداخت نفقه نيست.

15. مقدار نفقه در حقوق مدني

قانون مدني مقدار نفقه اقارب، مانند کودکان را تعيين ننموده است، زيرا سبب لزوم انفاق به اقارب، احتياج آنان براي جلوگيري از گرسنگي و حفظ بقاي حيات است، از اين رو فرزندان به مقداري که رفع حاجت آن‌ها مي‌شود، مستحق نفقه مي‌باشند. به همين جهت مادة 1204 قانون مدني آمده است: «نفقه اقارب عبارت است از مسکن و البسه و غذا و اثاث البيت به قدر رفع حاجت با در نظر گرفتن درجة استطاعت منفق».

نفقة اقارب بايد به طور متعارف باشد و البته ميزان آن به اعتبار زمان و مکان و وضعيت‌هاي مختلف فرق مي‌کند، مقداري که عموماً براي رفع احتياج کافي است، عبارت از خوراک و پوشاک و مسکن و رختخواب و امثال آن از اثاثيه منزل است.

بنابراين اگر انفاق کننده تمکّن مالي به اندازة کفايت داشته باشد، بايد حداقلّي از زندگي متعارف را براي فرزندان فراهم سازد، در تعيين اين ميزان، شأن اجتماعي شخص مورد توجه قرار مي‌گيرد، يعني بايد ديد عرف در چنين وضعيّتي چگونه داوري مي‌کند.[1]

16. متقابل بودن نفقه اقارب

نفقه اقارب بر خلاف نفقة زوجه، يک تکليف متقابل است؛ يعني خويشاني که ملزم به انفاق يکديگرند، در صورت فقر يکي و تمکّن ديگري، اين تکليف را متقابلاً دارا

[1] . ناصر کاتوزيان، حقوق مدني ـ خانواده 2: 347 ـ 348؛ سيد حسن امامي، حقوق مدني 5: 238.