گفتار چهارم: نفقه کودکان بي‌سرپرست، يتيم و فقير

الف: طرح مسأله

بيان شد که بر پدر، اجداد پدري و نيز مادر و جدّات مادري با وجود تمکّن مالي، واجب است نفقه کودکان را بپردازند، ولي اگر کودک، بي‌سرپرست باشد، يا يتيم و يا فقير باشد و در تمام طبقات مذکور، کسي نباشد که نفقة او را تأمين نمايد، در اين حالت نيز نبايد بدون نفقه بماند، بلکه تأمين نفقه او بر مسلمانان به صورت واجب کفايي واجب است. هم‌چنين در اسلام پرداخت نفقه اين‌گونه کودکان، از بيت المال به طور عام يا تحت عناوين خاص، پيش بيني شده و حکومت و حاکم اسلامي موظّف است با بهره‌گيري از آن منابع، نفقه آن‌ها را تأمين نمايد. در ذيل به اختصار به شرح اين منابع مي‌پردازيم:

ب: زکات اموال

به اجماع فقها، فقرا و مساکين و ايتام در زمرة اصناف مستحّق زکات مي‌باشند و بر صاحبان اموال زکويه واجب است با پرداخت زکات به آنان، نفقه و ديگر نياز آن‌ها را بر طرف سازند.

قرآن کريم در اين‌باره مي‌فرمايد: زکات، مخصوص فقرا و مساکين و کارکناني است که براي (جمع‌آوري) آن فعاليّت دارند. (إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَساكينِ وَالْعامِلينَ عَلَيْهَا)؛[1]

[1] . سوره توبه 9: 60.