اين آيه، با کلمه «إنّما» که دليل بر انحصار است، آغاز شده است، يعني زکات اموال فقط براي اصنافي است که در آن بيان شده (از جمله فقرا و ايتام و مساکين) و براي غير آنان نيست.[1]

هم‌چنين در روايتي از امام رضا(عليه السلام) نقل شده که فرموده است: علّت وجوب زکات آن است که مخارج فقرا تأمين گردد و در نتيجه، اموال اغنيا نيز محفوظ بماند و خداوند افراد سالم را مکلّف ساخته تا به آن‌ها که ناقص و ضعيف و زمين‌گيرند، کمک کنند، سپس آن حضرت به آيه‌اي از قرآن استشهاد نموده که مي‌فرمايد: به يقين شما در اموال و جسم و جانتان آزمايش خواهيد شد (لَتُبْلَوُنَّ في أَمْوالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ).[2] و در توضيح اين آيه فرموده است: آزمايش در اموال به اين است که، زکات آن‌را واجب فرموده و آزمايش در جسم و جان به اين است که، در مشکلات و سختي‌ها، بايد صبر نمود... و به آن‌ها که فقير و ناتوانند، احسان و محبّت و کمک شود تا تقويت گردند و احساس ضعف ننمايند. «أَنَّ عِلَّةَ الزَّكَاةِ مِنْ أَجْلِ قُوتِ الْفُقَرَاءِ وَتَحْصِينِ أَمْوَالِ الْأَغْنِيَاءِ لِأَنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّفَ أَهْلَ الصِّحَّةِ الْقِيَامَ بِشَأْنِ أَهْلِ الزَّمَانَةِ وَالْبَلْوَى... ».[3]

در روايت ديگري امام صادق(عليه السلام) درتوضيح حکمت وجوب زکات فرموده است: خداوند متعال، اغنيا و فقرا را در اموال، شريک يکديگر قرار داده و آن‌ها حق ندارند اموال را مصرف غير شرکاء خود قرار دهند. «إِنَّ اللهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَشْرَكَ بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ وَالْفُقَرَاءِ فِي الْأَمْوَالِ فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَصْرِفُوا إِلَى غَيْرِ شُرَكَائِهِمْ».

ج: زکات فطره

مشهور ميان فقيهان اين است که، زکات فطره بايد همانند زکات اموال مصرف گردد، بلکه افضل و بهتر اين است که زکات فطره تنها مصرف فقرا، ايتام و مستمندان گردد. برخي

[1] . تفسير التبيان 5: 243؛ مجمع البيان 5: 74.

[2] . سوره آل عمران 3: 186.

[3] . جامع أحاديث الشيعة 8: 33، ح3.

[ 4 ] . الکافي 3: 545، ح3؛ وسائل الشيعة 9: 215، باب 2 من ابواب المستحقين للزکاة، ح4.

[ 5 ] . جواهر الکلام 15: 538؛ مستمسک العروة الوثقي 9: 435.