هـ: انفال

از جمله اموال عمومي که مي‌تواند منبع تأمين نفقه کودکان بي‌سرپرست و مستمند قرار گيرد، انفال است.

انفال جمع نفل، در لغت به معني غنيمت و بخشش[1] است و در اصطلاح به اموالي گفته مي‌شود که اختصاص به وجود مقدس پيامبر اسلام(صلي الله عليه وآله) دارد و بعد از او به امام معصوم(عليه السلام)؛ و به اين جهت انفال ناميده شده است، زيرا خداوند متعال آن‌را اضافه بر آن‌چه پيغمبر و امام(عليهم السلام) در غنايم شريک مي‌باشند به آنان بخشيده است که آنان اين اموال را به هر صورت که مصلحت بدانند، مصرف مي‌نمايند.[2]

ديدگاه مشهور[3] فقها، انفال را حداقّل پنج يا شش قسم مي‌داند:

1. فيء

سرزميني که کفّار بدون جنگ و خونريزي، به حکومت اسلامي واگذار نمايند، اعمّ از اين‌که اهالي آن سرزمين، آنجا را ترک نمايند يا خود به مسلمانان تحويل دهند، اين نوع سرزمين را، فيء مي‌نامند و به امام(عليه السلام) تعلّق دارد.

محمد بن مسلم از امام صادق(عليه السلام) نقل مي‌کند که فرموده است: کليّه اراضي که اهاليش آن‌را بدون خونريزي ترک گويند يا با مصالحه و مسالمت آميز در اختيار مسلمانان قرار دهند، از فيء و انفال محسوب مي‌شود و انفال از آنِ خدا و رسول اوست و رسول خدا به هر صورت که دوست بدارد، عمل خواهد کرد.[4]

2. زمين‌هاي موات

اراضي موات زمين‌هايي است که استفاده بردن از آن به آباد نمودنش بستگي دارد و صاحب شناخته شده نداشته باشد، اعمّ از اين‌که قبلاً مالک داشته و سپس فوت نموده و از بين رفته يا از اوّل مالک نداشته است. اين‌گونه زمين‌ها از انفال است.

[1] . القاموس المحيط: 1064؛ کتاب العين 3: 1825.

[2] . ر. ک: جواهر الکلام 16: 115 ـ 116؛ التنقيح الرائع 1: 342؛ المهذب البارع 1: 565.

[3] . المبسوط 1: 263؛ تذکرة الفقها 5: 439؛ مدارک الاحکام 5: 413؛ مستند الشيعة 10: 139؛ جامع المدارک 2: 132.

[4] . تهذيب الاحکام 4: 133، ح370؛ وسائل الشيعة 9: 526، باب 1، من ابواب الانفال، ح10.