معني که پدر و مادر نمي‌توانند از حضانت سر باز زنند و در صورتي که به وظيفه خود عمل نکنند، حاکم شرع آن‌ها را بر انجام آن، اجبار مي‌نمايد.

مرحوم شهيد اوّل در اين‌باره مي‌نويسد: «اگر مادر از حضانت فرزند امتناع ورزد، پدر نسبت به آن اولويت دارد و اگر هر دو امتناع ورزند بايد پدر را به انجام آن اجبار نمود».[1]

4. تعيين اولويت در حضانت اطفال

تا زماني که اختلافي بين پدر و مادر نباشد با توافق يکديگر اطفال را حضانت و نگهداري مي‌نمايند، ولي چنان‌چه در اثر ناسازگاري در دو محلّ جداگانه سکونت داشته باشند و يا به هر دليل، مرد همسر خود را مطلّقه نمايد، در فقه اسلامي اولويت هر يک از والدين نسبت به حضانت طفل معين شده و در اين‌باره نظريات مختلفي وجود دارد، مهم‌ترين آن‌ها بدين شرح است:

الف: ديدگاه مشهور فقهاي اماميه، مادر تا دو سال در مورد پسر و تا هفت سال در مورد دختر بر پدر اولويت و تقدّم دارد. محقّق در شرايع مي‌نويسد: «مادر در حضانت فرزند در مدّت شيرخوارگي، يعني دو سال تمام اولويت دارد، پسر باشد يا دختر».[2]

هم‌چنين شهيد ثاني در اين‌باره ادّعاي عدم خلاف نموده[3] و صاحب رياض معتقد است، اين نظريه بر پايه اجماع فقها و فتواي آنان و نص مسلّم است.[4]

کلمات بسياري ديگر از فقيهان[5] نيز اين‌گونه مي‌باشد.

5. ادلّه فقهي اين نظريه

1ـ قرآن کريم مي‌فرمايد: مادران، فرزندان را تا دو سال تمام شير مي‌دهند... و بر آن کسي که فرزند براي او متولّد شده (پدر) لازم است خوراک و پوشاک مادر را به طور

[1] . القواعد و الفوائد396:1.

[2] . شرائع الاسلام345:2.

[3] . مسالک الافهام421:8.

[4] . رياض المسائل153:12.

[5] . النهاية: 503، المقنعة: 531، جامع المدارک472:4، تفصيل الشريعة (کتاب النکاح) 556.