شيخ طوسي مي‌نويسد: «پدر حق ندارد مانع از اجتماع مادر با فرزند گردد، زيرا موجب قطع رحم مي‌گردد که امري حرام است. هم‌چنين اگر هر کدام از دختر يا پسر مريض شود، پدر حق ندارد مادر را از مراقبت و عيادت فرزند باز دارد، به دليل اين‌که مادر نسبت به فرزند مهربان‌تر و دلسوزتر است و صورتي‌که مادر مريض شود، فرزند مي‌تواند به عيادت او رود و با او مُراوده نمايد».[1] عبارت برخي ديگر از فقها مانند شهيد ثاني[2] و صاحب جواهر[3]، شبيه آن‌چه ذکر شد، مي‌باشد.

فقيهان در اين خصوص به حرمت قطع رحم و اضرار به غير، و آياتي که به احسان به پدر و مادر و خويشان امر کرده، استناد نموده‌اند، مانند اين آيه شريفه که بارها در اين تحقيق مورد استناد قرار گرفته است؛ خداوند مي‌فرمايد: نه مادر حقّ ضرر زدن به کودک را دارد و نه پدر. (وَ لا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَ لَا مَولُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ...)[4]؛ زيرا منع طفل از ملاقات با مادر و يا پدرش، ضرر اوست که از آن منع شده است.

در آيه ديگري مي‌فرمايد: و خدا را بپرستيد و هيچ چيز را شريک او قرار ندهيد و به پدر و مادر نيکي کنيد و هم‌چنين به خويشان (وَاعبُدُوا اللهَ وَ لَا تُشرِکُوا بِهِ شَيئًا وَ بِالوالِدَينِ إِحسَانًا وَ بِذِي القُربَي...)[5]. ملاقات طفل با پدر و مادرش، احسان به آن‌ها است که به آن امر گرديده است.

البتّه بايد توجّه داشت در صورتي‌که ملاقات طفل با هر يک از ابوين که طفل در حضانت او نيست يا اقارب ديگر موجب زيان در تربيت و يا نگهداري او باشد، مثل اين‌که پدر مبتلا به فساد اخلاقي باشد و ملاقات او با کودک آثار سوء تربيتي داشته باشد، در اين صورت ممکن است حق ملاقات، سلب يا محدود گردد. تشخيص اين امر به عهده حاکم شرع و دادگاه صالح مي‌باشد، هم‌چنين تعيين زمان و مکان ملاقات و ساير جزييات مربوط به آن در صورت اختلاف ميان ابوين با توجّه به مصالح کودک و طرفين، توسط دادگاه معين مي‌گردد.

[1] . المبسوط6: 40 ـ 41.

[2] . مسالک الافهام426:8.

[3] . جواهر الکلام292:31.

[4] . سوره بقره233:2.

[5] . سوره نساء36:4.