12. اجرت حضانت

در زمينه اجرت حضانت، بين فقها دو ديدگاه مطرح است:

1ـ برخي از آنان بر اين عقيده‌اند که حضانت و نگهداري طفل، اجرت ندارد. مرحوم شهيد ثاني مي‌نويسد: «مادر حق ندارد اجرت حضانت را مطالبه نمايد، ولي در صورتي‌که طفل نياز به مخارجي بيش‌تر از حضانت داشته باشد و پدر متموّل باشد و يا کودک اموالي داشته باشد، مي‌تواند مقدار زائد را از پدر طفل يا از اموال کودک مطالبه نمايد».[1] دليل اين نظريه اين است که حضانت حق مادر است و مي‌تواند آن‌را به رايگان انجام دهد يا آن را اسقاط نمايد.

2ـ گروه ديگري بر اين عقيده‌اند که چون عمل انسان محترم است و هر عمل محترمي اجرت دارد، مادر نيز مي‌تواند براي انجام حضانت، اجرت مطالبه نمايد. صاحب جواهر مي‌گويد: «مادر مي‌تواند حق خود را در حضانت اسقاط نمايد و نيز مي‌تواند براي انجام آن مطالبه اجرت نمايد و دليلي بر منع وي از مطالبه اجرت وجود ندارد، مگر کسي ادّعا کند که فقها در مورد اين‌که مادر نمي‌تواند در حضانت مطالبه اجرت نمايد اجماع نموده‌اند، آن هم ثابت نيست.[2] برخي از اعلام معاصرين نيز اين ديدگاه را پذيرفته‌اند.[3]

در تأييد ديدگاه اوّل مي‌توان گفت، نگهداري کودک در سنّي معين، تکليف مادر يا پدر است و تابع ضوابط احترام عمل انسان و اصل عدم تبرّع نيست. به نظر عرف نيز براي اجراي تکليف حضانت از طرف مادر يا پدر اجرت تعلّق نمي‌گيرد، بنابراين نظر کساني که معتقدند نگاهداري و حضانت طفل مجاني و تبرّعي است، قوي‌تر به نظر مي‌رسد و به مصلحت طفل نيز نزديک‌تر است، البتّه اگر حضانت طفل به کسي غير از پدر يا مادر محوّل شده باشد، طبق ضوابط کلّي

[1] . مسالک الافهام421:8، مهذّب الاحکام280:25.

[2] . جواهر الکلام284:31.

[3] . سيد ابوالقاسم خويي، منهاج الصالحين286:2، محمد جواد مغنيه، فقه الامام الصادق(عليه السلام) 315:5.