از اين روايت و ديگر رواياتي که به اين مضمون وارده شده، استفاده مي‌شود پسر و دختر هرگاه به سن بلوغ برسند مالک نفس خويش مي‌گردند و مي‌توانند در امور خويش دخالت نمايند. به تعبيري ديگر، ولايت بر آن‌ها از جمله ولايت بر حضانت، به اتمام مي‌رسد.

15. مراقبت و نظارت بر نوجوانان

هر چند بعد از آن‌که کودک به سن بلوغ رسيد حضانت و ولايت بر او پايان مي‌پذيرد، ولي هر نوجواني بعد از رسيدن به اين مرحله نيز احتياج به مراقبت دارد، به همين دليل در عين حال که حق و تکليف والدين نسبت به حضانت پايان مي‌يابد، ولي از جهت اخلاقي و مصلحت فردي و اجتماعي، پدر و مادر بايد خود را موظّف بدانند تا رسيدن فرزند به مرحله استقلال فکري و عملي، نظارت و مراقبت خود را نسبت به او ادامه دهند و اين نظارت در مورد دختران تا شوهر کردن و در مورد پسران تا انتخاب همسر بايد ادامه داشته باشد.

شهيد ثاني مي‌فرمايد: «بعد از بلوغ و رشد فرزند، براي دختر مکروه و ناپسند است که از مادر خود قبل از ازدواج جدا شود».[1] اين تعبير در عبارت برخي ديگر از فقيهان نيز ديده مي‌شود.[2]

16. مسائل مربوط به حضانت در حقوق مدني

الف: حضانت حق و تکليف ابوين است

طبق ماده 1168قانون مدني حضانت و نگهداري اطفال هم حق و هم تکليف ابوين است و بدين جهت بر اساس ماده1175قانون مدني طفل را نمي‌توان از ابوين و يا از پدر و يا مادري که حضانت با اوست، گرفت مگر در صورت وجود علّت قانوني.

يکي از صاحب‌نظران در حقوق مدني در توضيح تعريف حضانت که پيش‌تر ذکر شد[3]، مي‌نويسد: «در اين اقتدار، حق و تکليف به هم آميخته است، حقوق پدر و مادر وسيله

[1] . مسالک الافهام436:8.

[2] . اصباح الشيعة: 442، تحرير الاحکام الشرعية12:4، التنقيح الرائع271:3.

[3] . حضانت عبارت از اقتداري است که قانون به منظور نگهداري و تربيت اطفال به پدر و مادر آنان اعطا کرده است. ناصر کاتوزيان، حقوق مدني ـ خانواده 139:2.