او را محدثی ثقه دانسته اند و کسانی چون نسائی، احمد بن سلام و ابوبکر بن ابی داود از او روایت نقل کرده اند.2 برخی جعفر بن هذیل و جعفر هذلی را دو نفر دانسته اند، در حالی که هر دو یکی هستند.3 او از ائمه(علیهم السلام) روایتی نقل نکرده است.4 جعفر دارای کتاب النوادر بوده که حمید بن زیاد آن را روایت کرده است.5 وی در جمادی الاول سال 260 از دنیا رفت.6

پی نوشت ها

[1] ـ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 2/106.
[2] ــ همان.
[3] ــ قاموس الرجال 2/700.
[4] ــ رجال الطوسی 458.
[5] ــ رجال النجاشی 1/308.
[6] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 2/106.*

دیگر منابع: الفهرست (طوسی) 43 نقد الرجال 75 منهج المقال 86 الذریعه 24/325 تقریب التهذیب 1/132 جامع الروات 1/163 تنقیح المقال 1/229 معجم رجال الحدیث 4/140 رجال ابن داود 90.

جعفر ـ همدانی (حدود 175 ـ 236 هـ )

ابوالفضل جعفر بن حرب همدانی بغدادی معتزلی.

اهل همدان بود،1 ولی تحصیلات خود را در بصره آموخت و در همان جا علم کلام را از ابوالهذیل علاف فرا گرفت.2 آن گاه به بغداد رفت و در آنجا رئیس معتزله زمان خود گردید3 و نزد واثق خلیفه عباسی (خلافت 227 ـ 232 هـ ) موقعیت ویژه ای پیدا کرد.4 جعفر که فردی زاهد و متنسک بود، روزی در مجلس خلیفه برای مناظره حضور یافت، چون وقت نماز فرا رسید و حاضران به واثق اقتدا کردند، وی نماز را فرادا به جا آورد. برخی از دوستانش همچون یحیی بن کامل و احمد بن ابی دؤاد به وی سفارش کردند که در جلسه بعد در محضر واثق حضور نیابد، زیرا خوف آن داشتند که خلیفه او را بکشد. در جلسه بعد چون خلیفه علت عدم حضور وی را جویا شد، گفتند: به مرض سل مبتلا است، او هم پذیرفت. او در سال 236 هـ در 59 سالگی درگذشت5 که با این حساب وی در حدود 175 هـ زاده شده است. آثار او عبارت اند از: متشابه القرآن الاستقصاء الاصول الرد علی اصحاب الطبایع6 الاصول الخمسه الایضاح المسترشد7 و المتعلم و نصیحة العامه.8

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 213.
[2] ــ تاریخ بغداد 7/162.
[3] ــ تاریخ الاسلام 17/115.
[4] ــ تاریخ بغداد 7/162.
[5] ــ الفهرست (الندیم) 213.
[6] ــ همان.
[7] ــ کشف الظنون 1/114 و 214 و 2/1673.
[8] ــ باب ذکر المعتزله 41.*

دیگر منابع: الکامل فی التاریخ 7/57 میزان الاعتدال 1/405 لسان المیزان 2/113 طبقات المعتزله 73 معجم المؤلفین 3/136 دائرة المعارف الشیعیة العامه 7/177 الاعلام 2/123 لغت نامه دهخدا 5/6828.

جعیل ـ رعینی (زنده در 125 هـ )

ابوسعید جعیل بن هاعان بن عمیر رعینی مصری قتبانی.

نام او در برخی منابع جعثل آمده است.1 او مصری بود و در افریقیه می زیست.2 یکی از محدثان،3 فقها و قرای مصر بود. از عبدالله بن مالک جیشانی روایت کرده است. بکر بن سواده4 و عبیدالله بن زهر از او روایت کرده اند.5 ایشان در زمان هشام بن عبدالملک (م 125 هـ ) قضاوت شهر جند در افریقیه را بر عهده داشت. تاریخ وفات او به دست نیامد، ولی در سال 125 هـ حیات داشت.6 تألیف جعیل، الجاروف می باشد.7

پی نوشت ها

[1] ـ الاکمال 2 / 107.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 423.
[3] ــ لغت نامه دهخدا 3 / 511.
[4] ــ الاکمال 2 / 107.
[5] ــ الجرح و التعدیل 2 / 542.
[6] ــ الاکمال 2 / 107 الاعلام 8 / 86 .
[7] ــ الفهرست (الندیم) 423.*

جفیر ـ عبدی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابومنذر جفیر بن حکم عبدی کوفی.

از محدثان عرب1 و از اصحاب امام جعفر صادق (علیه السلام)2 به شمار می رفت و از آن حضرت روایت کرده است.3 فرزندش منذربن جفیر از وی روایاتی نقل کرده است.4 او از راویان شیعه، موثق5 و دارای تألیفی به نام کتاب الحدیث6 بوده است.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/318 جامع الرواة 1/164.
[2] ــ رجال الطوسی 164 رجال ابن داود 91.
[3] ــ لسان المیزان 2/132 مجمع الرجال 1/49.
[4] ــ رجال النجاشی 1/318 جامع الرواة 1/164.
[5] ــ رجال النجاشی 1/318 تنقیح المقال 1/230.
[6] ــ الذریعه 6/318.*

دیگر منابع: منهج المقال 87 مستدرکات علم رجال الحدیث 2/234 قاموس الرجال 2/435 الجامع فی الرجال 1/616 معجم رجال الحدیث 4/141.