حبیب ـ تمیمی (20
[1] ـ 287 هـ )

ابونصر حبیب بن نصر بن سهل تمیمی.

از تبار یکی از سپاهیان اسلام بود که در فتوحات اولیه وارد آفریقا شده بود. در سال 201 هـ به دنیا آمد1 و نزد سحنون، عون بن عزیز بن یحیی مدینی و دیگران علم حدیث را فرا گرفت. علمای رجال او را فقیه، کاتب و محدثی ثقه دانسته اند.2 ابونصر کتاب مسائل را که معروف به الاقضیه بود، تألیف کرده است. وی در رمضان سال 287 در 86 سالگی از دنیا رفت و حمدیس قطان بر او نماز خواند.3

پی نوشت ها

[1] ـ ترتیب المدارک 2/246.
[2] ــ الدیباج المذهب 175.
[3] ــ ترتیب المدارک 2/246.*

دیگر منابع: شجرة النور الزکیه 1/203 معجم المؤلفین 3/186.

حبیب ـ خثعمی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

حبیب بن معلّل خثعمی مدائنی کوفی.

از اصحاب امام صادق(علیه السلام) به شمار می آید1 و از آن حضرت، امام کاظم و امام رضا(علیهم السلام)حدیث نقل کرده است.2 ابن ابی عمیر، احمد بن محمد بن ابی نصر و عبدالله بن محمد حجال از او روایت کرده اند.3 نجاشی وی را ثقه و روایت او را صحیح شمرده است.4 برخی به جهت روایتی که از امام صادق(علیه السلام) علیه او نقل شده و او را دروغگو شمرده، بر وی طعن زده اند، ولی این مطلب نمی تواند حقیقت داشته باشد، چون راوی آن روایت، خود حبیب است و انسان علیه خود از امام معصوم(علیه السلام)روایت نقل نمی کند.5 به گفته نجاشی، وی دارای کتابی بود که ابن ابی عمیر آن را نقل کرده است.6 شیخ طوسی اثر او را اصل می داند7 و آقابزرگ تهرانی تألیفات وی را دو کتاب اصل و کتاب الحدیث دانسته است.8

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 172.
[2] ــ رجال النجاشی 1/336.
[3] ــ جامع الرواة 1/179.
[4] ــ رجال النجاشی 1/336.
[5] ــ قاموس الرجال 3/102.
[6] ــ رجال النجاشی 1/336.
[7] ــ الفهرست (طوسی) 64.
[8] ــ الذریعه 2/154 و 6/320.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 62 تنقیح المقال 1/253 اختیار معرفة الرجال 370 اعیان الشیعه 4/556 منهج المقال 92 رجال ابن داود 99 معجم رجال الحدیث 4/225 معالم العلماء 44.

حبیب ـ طائی (190 ـ 231 هـ )

ابوتمام حبیب بن اوس بن حارث طائی حورانی جاسمی.

در روستای جاسم از توابع دمشق زاده شد. تاریخ ولادت او را سال های 172، یا 188، یا 190 و یا 192 هـ ذکر کرده اند. ابوتمام در مصر پرورش یافت و در مسجد جامع مصر به سقایت مردم اشتغال داشت.1 سپس با ادیبان همنشین شد و از آنان دانش فرا گرفت. وی شعر را دوست داشت و در راه آن کوشید تا شاعری چیره دست و مشهور شد و چون معتصم (خلافت 218 ـ 227 هـ ) از موقعیت وی آگاه شد، او را به سامرا احضار کرد و در برابر سرودن شعر به وی جایزه داد و او را بر تمام شاعران مقدم داشت. او سپس به بغداد رفت و در آنجا نیز با ادبا و دانشمندان همنشین گردید. گفته اند که وی شاعری ظریف، خوش طبع،2 فاضل، فصیح و در زمان خودش بی بدیل بود و غیر از قصاید و مقاطع، چهارده هزار ارجوزه را حفظ داشت. در کتاب فحول الشعراء خویش درباره عده زیادی از شعرای جاهلی مخضرم (شاعرانی که هر دو دوره جاهلی و اسلام را درک کردند) و اسلامی بحث کرده است.3 او اشعار زیادی در مدح اهل بیت و امامان شیعه(علیهم السلام) سروده و به همین سبب رجال نویسان او را امامی مذهب به شمار آورده اند.4 ابوتمام اشعار زیادی سروده بود، تا آنجا که ششصد قصیده و هشتصد مقطوعه برای او شمرده اند.5 او در جمادی الاولی سال 231 در موصل درگذشت.6 الحماسة الطائیه فحول الشعراء الاختیارات من شعر الشعراء الاختیار من اشعار القبائل7 الحماسة و الوحشیات8 الحماسة الاولی (شامل 7470 بیت که در خراسان برای عبدالله بن طاهر سروده و علی بن محمد عدوی شمشاطی آن را شرح کرده است) الحماسة الثانیة الکبری (ابوتمام آن را برای ابوالوفاء ابن سلمه پس از بازگشتش از خراسان، در همدان سروده و در ده باب می باشد که به نام باب نخست آن، شجاعت مشهور شده و حماسه نام گرفته است و نه باب دیگر آن، مراثی، ادب، تشبیب، هجاء، اضیاف (اضافات)، مدایح، صفات، سیر، ملح و مذمت زنان می باشد)9 و نقائض جریر و الاخطل آثار و تألیفات اوست.10

پی نوشت ها

[1] ـ وفیات الاعیان 2/1
[1] ـ 17.
[2] ــ تاریخ بغداد 8/248 ـ 250.
[3] ــ وفیات الاعیان 2/12.
[4] ــ رجال النجاشی 1/335.
[5] ــ طبقات