دیگر منابع: رجال ابن داود 120 الذریعه 24/326 تنقیح المقال 1/268 طرائف المقال 1/291 مجمع الرجال 2/97 منهج المقال 96 معجم رجال الحدیث 4/281 هدایة المحدثین 38 نضد الایضاح 87 مستدرکات علم رجال الحدیث 2/340.

حسن ـ اهوازی (در عصر امام جواد(علیه السلام))

ابومحمد حسن بن سعید بن حماد کوفی اهوازی.

از راویان و مؤلفان مشهور شیعه و برادر حسین بن سعید اهوازی است. خاندان وی از موالی امام سجاد(علیه السلام) به شمار می روند. او صحابی امام رضا و امام جواد(علیهما السلام)بود1 و از امام کاظم تا امام جواد(علیهم السلام) را درک، و از ایشان روایت کرده است. همچنین از زرعة بن محمد حضرمی، فضالة بن ایوب و حسین بن علوان روایت کرده و کسانی چون برادرش حسین، احمد بن محمد بن عیسی و علی بن مهزیار از او روایت دارند.2 علامه می نویسد: حسن بن سعید کسی بود که علی بن مهزیار و اسحاق بن ابراهیم حصینی و پس از آن اسحاق بن علی بن ایان و عبدالله بن محمد حصینی را خدمت امام رضا(علیه السلام) برده و واسطه آشنایی آنها با امام شد تا در خدمت امام باشند.3 حسن بن سعید فقیهی موثق بود4 و به همراه برادرش حسین سی کتاب تألیف کرد که عبارت اند از: الدعاء الملاحم المروه الرد علی الغلات المناقب المثالب الزهد التقیه حقوق المؤمنین و فضلهم تفسیر القرآن و کتاب های فقهی همچون الوضوء الصلاة الزکاة الصوم الحج النکاح الطلاق العتق و التدبیر و المکاتبة الایمان و النذور التجارات و الاجارات الخمس الشهادات الصید و الذبائح المکاسب الاشربه الزیارات الوصایا الفرائض و الحدود و الدیات. این تألیفات به طرق مختلف روایت شده اند.5 آثار حسن را تا پنجاه عدد هم نوشته اند.6

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 371 و 399.
[2] ــ معجم رجال الحدیث 4/343.
[3] ــ خلاصة الاقوال 99.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 277 اختیار معرفة الرجال 508.
[5] ــ رجال النجاشی 1/172 ـ 175.
[6] ــ رجال ابن داود 108.*

دیگر منابع: الفهرست (طوسی) 53 جامع الرواة 1/202 رجال البرقی 54 قاموس الرجال 3/253 معالم العلماء 36.

حسن ـ أبّح (م 230 هـ )

حسن بن ابراهیم أبّح بغدادی.

در اواخر قرن دوم و اوایل قرن سوم می زیست. اهل بغداد، معاصر با مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 218 هـ ) و در ریاضیات از دانشمندان عصر خویش بود. أبّح به سال 230 هـ درگذشت.1 کتاب های زیر از آثار اوست: المطر الموالید و الاختیارات که در باب احکام نجوم می باشد و برای مأمون نوشته است.2

پی نوشت ها

[1] ـ هدیة العارفین 1/266.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 334.*

دیگر منابع: الاعلام 2/178 معجم المؤلفین 3/192 لغت نامه دهخدا 1/224 موسوعة علماء الریاضیات 110.

حسن ـ أحول (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

حسن بن صالح أحول کوفی.

اهل کوفه1 و از اصحاب امام کاظم(علیه السلام)2 بود و عباس بن عامر3 نیز از وی روایت نقل کرده است. او یکی از محدثان موثق4 امامیه5 توصیف شده است. برخی رجال شناسان ایشان را با حسن بن صالح بن حی یکی دانسته اند.6 وی دارای تألیفی به نام کتاب الحدیث بوده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/157.
[2] ــ رجال الطوسی 348.
[3] ــ جامع الرواة 1/204.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 4/360.
[5] ــ اعیان الشیعه 5/118.
[6] ــ معجم رجال الحدیث 4/360 و 362.
[7] ــ الذریعه 6/322.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 108 تنقیح المقال 1/285 قاموس الرجال 3/180 مجمع الرجال 2/116 هدایة المحدثین 40 معالم العلماء 34 دائرة المعارف الشیعیة العامه8/83 .

حسن ـ بجلی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابوولید حسن بن رباط بجلی رباطی صیقل کوفی.

از موالی، اهل کوفه،1 از اصحاب امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)2 و راوی از امام صادق(علیه السلام)3 بوده است. از بزرگان اصحاب همچون سیف تمّار و ابوربیع شامی نیز روایت کرده است.4 محمد بن سنان، حسن بن محبوب و حکم بن مسکین از وی روایت نقل کرده اند.5 کشّی به نقل از نصر بن صباح می گوید که اینان چهار برادر بودند: حسن، حسین، علی و یونس که جملگی آنها از اصحاب امام صادق(علیه السلام) بوده و از محدّثان به شمار آمده اند.6 کتابی تحت عنوان اصل دارد که حسن بن محبوب از آن خبر داده است.7