پی نوشت ها

[1] ـ رجال البرقی 26.
[2] ــ رجال الطوسی 167.
[3] ــ رجال النجاشی 1/150.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 4/328.
[5] ــ جامع الرواة 1/199.
[6] ــ اختیار معرفة الرجال 368.
[7] ــ رجال النجاشی 1/150.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 106 معالم العلماء 35 قاموس الرجال 3/162 نقد الرجال89 مجمع الرجال 2/109 دائرة المعارف الشیعیة العامه 8/73. الفهرست (طوسی) 49.

حسن ـ برقی (در عصر امام هادی(علیه السلام))

ابوعلی حسن بن خالد بن عبدالرحمان بن محمد برقی.

تبار وی کوفی بود. پدرش خالد به همراه جدش عبدالرحمان از ترس یوسف بن عمر، والی کوفه به برقرود قم مهاجرت کرده و به برقی شهرت یافتند. او برادر محمد و فضل، و از محدثان موثق و مورد اعتماد شیعه بود.1 احمد بن محمد بن خالد برقی (م 280 هـ ) از کسانی است که از او روایت کرده است.2 تألیفات او النوادر و تفسیر که املای امام حسن عسکری(علیه السلام)و بالغ بر 120 جلد و غیر از تفسیر عسکری معروف بوده، به او منسوب است. آقابزرگ منظور از امام حسن عسکری را امام هادی(علیه السلام) دانسته، به دلیل اینکه ابوعلی برقی عصر امام حسن عسکری(علیه السلام)را درک نکرده است،3 بنابر این گفته شیخ طوسی که او را در شمار من لم یرو آورده،4 وجهی ندارد.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/176 و 204.
[2] ــ الفهرست (طوسی) 49.
[3] ــ معالم العلماء 34 الذریعه 4/283.
[4] ــ رجال الطوسی 462.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 106 تنقیح المقال 1/275 اعیان الشیعه 5/62 خلاصة الاقوال 43.

حسن ـ بزار (169 ـ 249 هـ )

ابوعلی حسن بن صباح بن محمد بزار واسطی بغدادی.

اهل بغداد بود1 و در سال 169 هـ متولد شد.2 از دوران زندگی وی اطلاع زیادی به دست نیامد، جز آنکه گفته اند که از کسانی چون سفیان بن عیینه، ابومعاویه ضریر و روح بن عباده علوم را فرا گرفت و افرادی چون محمد بن اسماعیل بخاری، عبدالله بن احمد بن حنبل، ابواسماعیل ترمذی و اباالقاسم بغوی از او روایت کرده اند و مورد احترام احمد حنبل بود. حسن بزار به جهت گزارش هایی که راجع به وی به مأمون (خلافت 198 ـ 218 هـ ) داده شده بود، چند مرتبه به دربار احضار شد و یک بار نیز مجازات شد.3 ذهبی او را محدثی صدوق، حافظ، امام، حجت و شیخ الاسلام شمرده که در بغداد دارای جلالت زیادی بود.4 درباره وی گفته اند که روزی بر او سپری نمی شد، مگر اینکه کار نیکی انجام می داد.5 وی در سال 249 هـ در بغداد6 و در هشتاد سالگی درگذشت.7 کتاب های السنن،8 العمل بذات الحلق، الکرة9 و برهان الاسراء10 آثار اوست.

پی نوشت ها

[1] ـ الثقات 8/176.
[2] ــ سیر اعلام النبلاء 12/192.
[3] ــ تاریخ بغداد 7/330.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 12/192.
[5] ــ تاریخ الاسلام 18/229.
[6] ــ تاریخ بغداد 7/330.
[7] ــ سیر اعلام النبلاء 12/192.
[8] ــ معجم المؤلفین 3/231.
[9] ــ هدیة العارفین 1/266.
[10] ــ کشف الظنون 2/1390.*

دیگر منابع: الانساب خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 2/290 تذکرة الحفاظ 2/476 العبر 1/357 طبقات علماء الحدیث 2/476 میزان الاعتدال 1/499 شذرات الذهب 2/119 الجرح و التعدیل 3/19 البدایة و النهایة 11/4.

حسن ـ بصری (2
[1] ـ 110 هـ )

ابوسعید حسن بن یسار بصری انصاری.

از مردم میشان،1 ناحیه ای بزرگ بین واسط، بصره و اهواز2 است. گفته شده که پدرش یسار از اسیران میشان بوده و هنگامی که به مدینه برده شد، ربیع دختر نضر (عمه أنس بن مالک) او را خرید و آزاد کرد. حسن به سال 21هـ در مدینه متولد گردید و در وادی القری نشأت یافت. به گفته وی تا چهارده سالگی هنگامی که عثمان بن عفان کشته شد، در مدینه بوده3 و در سن شانزده هنگام جنگ جمل، از مدینه خارج شده و در این جنگ شرکت نکرده است. وی علوم قرائت را از بزرگانی چون حطان بن عبدالله رقاشی و ابوالعالیه فرا گرفت4 و حدیث را از کسانی چون انس بن مالک، جابر بن عبدالله انصاری و عبدالله بن عباس آموخته و روایت کرده است.5 گویند که حسن فردی فقیه، قاری و پیشوای اهل بصره6 و به گفته ابن خلکان، کسی بود که علم و زهد و ورع و عبادت را در خود جمع کرده بود.7 عجلی بر وثاقت وی تأکید کرده است.8

او دارای شاگردان بسیاری بوده که در حلقه درسش پرورش یافته اند که از آن میان نام بزرگانی چون واصل بن عطا از پایه گذاران مذهب معتزله،9 ابوعمرو بن علاء و عاصم جحدری به چشم