دانسته اند.2 حرمازی فردی شاعر و راوی شعر و اخبار3 و از قدمای لغویین بصره به شمار می رفت.4 او از افرادی مانند ابوعبیده، ابوزید سعید بن اوس انصاری، اصمعی5 و اخفش6 بهره برد. ابوالعیناء از جمله کسانی است که از او روایت کرده است.7 حرمازی دیوان فرزدق را جمع آوری کرده است.8 و از دیگر آثار او می توان به کتاب خلق الانسان و مجموعه ای از اشعار که حاوی پنجاه برگ است، اشاره نمود.9 همچنین وی کتابی دیگر در مطلق لغات یا اعلام جغرافیایی داشته است.10 سرانجام در حدود 220 هـ درگذشت.11

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الادباء 9/24.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 54.
[3] ــ همان.
[4] ــ لغت نامه دهخدا 6/7787.
[5] ــ معجم الادباء 9/25.
[6] ــ المزهر 2/408.
[7] ــ خزانة الادب 8/175.
[8] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/214.
[9] ــ الفهرست (الندیم) 54 و189.
[10] ــ لغت نامه دهخدا 6/7787.
[11] ــ تاریخ التراث العربی 8/1/62.*

دیگر منابع: انباه الرواة 4/147 بغیة الوعاة 1/515 الوافی بالوفیات 12/142.

حسن ـ حصاری (م 244 هـ )

ابوعلی حسن بن رجاء بن ابی ضحاک حصاری جرجرائی بغدادی.

اصل و تبار وی از جرجرایا، شهری بین واسط و بغداد بود. پدرش در زمان معتصم (خلافت 218 ـ 227 هـ ) امیر دمشق بود که پس از حمله علی بن اسحاق بن یحیی بن معاذ کشته شد. حسن نیز که در آن زمان همراه پدرش در دمشق بود، از آنجا گریخت. ابوعلی فردی ادیب، بلیغ، کاتب و شاعری نیکوسرا بود.1 او که یکی از نویسندگان رسمی زمان مأمون (خلافت 198 ـ 218 هـ ) و معتصم عباسی در بغداد و فارس بود، از جایگاه خاصی برخوردار بود تا جایی که ابوتمام و دعبل خزاعی به حضور او رفته2 و او را ستوده اند.3 او نیز ابودلف شاعر را ستوده است.4 ابوعلی از ابومحلم و بکر بن نظاح روایت کرده و ابوالعباس مبرد نیز از او روایت نموده است. وی مدتی سرپرستی دیوان خراج فارس و اهواز را به عهده داشت. همچنین از جانب مأمون اداره امور ناحیه جبال به او و ابودلف سپرده شده بود5 و نیز به روایت عون بن محمد، از طرف ابوالصقر اسماعیل بن بلبل مدتی امور اصفهان را به عهده داشت.6 او سرانجام در سال 244 هـ در فارس درگذشت.7 از وی پنجاه برگ شعر بر جای مانده است.8

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ مدینة دمشق 13/84.
[2] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/220.
[3] ــ اخبار ابی تمام 167.
[4] ــ العقد الفرید 1/239.
[5] ــ الوافی بالوفیات 12/9.
[6] ــ تاریخ مدینة دمشق 13/84.
[7] ــ الوافی بالوفیات 12/9.
[8] ــ الفهرست (الندیم) 192.*

دیگر منابع: تاریخ الاسلام 18/225 تهذیب تاریخ دمشق 4/175 وفیات الاعیان 2/167 الاغانی 16/392 تاریخ الطبری 9/111 طبقات الشعراء (ابن معتز) 282.

حسن ـ حضرمی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

حسن بن محمد حضرمی.

از راویان موثق شیعه و پسر خواهر ابومالک حضرمی بود.1 از امام صادق(علیه السلام)2 و همچنین از زرعة بن محمد و کاهلی روایت کرده است و اسماعیل بن سهل، عباس بن معروف و یعقوب بن یزید از او روایت کرده اند.3 حضرمی کتاب یا کتاب هایی داشته که هارون بن مسلم بن سعدان و دیگران آن را روایت کرده اند. روایات یا راویان این کتاب فراوان است.4 گاهی او با حسن بن محمد بن سماعه خلط می شود.5 تاریخ مرگ حسن روشن نیست، ولی از آنجا که دایی اش ابومالک صحابی امام ششم و هفتم(علیهما السلام) به شمار می رود،6 می توان وی را از رجال قرن دوم دانست.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/155.
[2] ــ بحار الانوار 63/356.
[3] ــ جامع الرواة 1/225.
[4] ــ رجال النجاشی 1/155.
[5] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 3/39.
[6] ــ رجال النجاشی 1/451.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 116 نقد الرجال 97 تنقیح المقال 1/309 اعیان الشیعه 5/249 منهج المقال 5/107 معجم رجال الحدیث 5/133 الذریعه 6/322.

حسن ـ حکمی (145 ـ 198 هـ )

ابونواس حسن بن هانی بن صباح بن عبدالله بن جراح بن هنب حکمی، معروف به ابونواس (شاعر بلندآوازه عصر عباسی).

بیشتر منابع کهن نیای وی صباح را از موالی جراح بن عبدالله حکمی، از قبیله حکم بن سعد دانسته اند. تقریباً تمامی منابع در اینکه زادگاه ابونواس اهواز یا یکی از نواحی آن بوده، اتفاق نظر دارند. تنها ابن خلکان از قول ابن جراح، زادگاه وی را در بصره دانسته است.1 در