و در مکه اقامت داشت.2 حدیث را از بزرگانی چون عبدالرزاق بن همام، عبدالله بن نمیر، ابوعاصم نبیل و یزید بن هارون فرا گرفت.3 جهت کسب دانش مسافرت هایی نیز به دمشق و مصر داشته و از اساتید و شیوخ آنجا نیز استفاده برده است.4 حلوانی در مکه کرسی تدریس داشت5 و علاوه بر حدیث به علم رجال نیز آگاه بود.6 از برجسته ترین شاگردان و راویان وی افرادی چون امام بخاری، مسلم، ترمذی و ابن ماجه قزوینی را می توان نام برد.7 ابن حجر به نقل از رجال شناسانی مانند نسائی، ابن شیبه و خطیب بغدادی، او را موثق دانسته است.8 ابن حبّان نیز وی را از جمله ثقات ذکر کرده9 و ابوحاتم او را راستگو دانسته است.10 وی دارای آثار و تألیفاتی بوده که از آن جمله است: المسند فی الحدیث11 و کتاب فی السنن.12 او به سال 242 هـ درگذشت.13

پی نوشت ها

[1] ـ الانساب 2/247.
[2] ــ تاریخ الاسلام 18/233.
[3] ــ تاریخ بغداد 7/315.
[4] ــ تاریخ مدینة دمشق 15/160.
[5] ــ تذکرة الحفاظ 2/522.
[6] ــ تهذیب الکمال 6/262.
[7] ــ الانساب 2/247.
[8] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 2/303.
[9] ــ الثقات 8/176.
[10] ــ الجرح و التعدیل 3/21.
[11] ــ المؤتلف و المختلف (دارقطنی) 2/905.
[12] ــ معجم المؤلفین 3/261.
[13] ــ کشف 2/1682.*

دیگر منابع: هدیة العارفین 1/267 کشف الظنون 2/1682 سیر اعلام النبلاء 11/398 الوافی بالوفیات 12/166 شذرات الذهب 2/100 التاریخ الصغیر 2/347 تهذیب تاریخ دمشق 4/236 العبر 1/343 المعارف 456.

حسن ـ حناط (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابوناب حسن بن عطیه بن عبید حناط محاربی دغشی کوفی.

اهل کوفه و از محدثان موثق شیعه بود1 و از اصحاب امام صادق(علیه السلام) به شمار می رفت.2 او و دو برادرش، محمد و علی از آن امام روایت کرده اند.3 محمد بن ابی عمیر راوی از وی است.4 برخی از ارباب رجال حسن بن عطیه خیاط کوفی را غیر از حسن بن عطیه محاربی دعشی ابوناب کوفی دانسته اند،5 ولی نجاشی آن دو نفر را یکی می داند.6 کتاب الحدیث تألیف ابوناب می باشد.7

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/149.
[2] ــ رجال الطوسی 167 و 182.
[3] ــ رجال النجاشی 1/149.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 4/382.
[5] ــ رجال الطوسی 167 و 182.
[6] ــ رجال النجاشی 1/149.
[7] ــ الذریعه 6/322.*

دیگر منابع: اعیان الشیعه 5/153 قاموس الرجال 3/190 منهج المقال 101 رجال ابن داود 110 دائرة المعارف الشیعیة العامه 8/98 دائرة المعارف تشیع 6/298 جامع الرواة 1/207 خلاصة الاقوال 42 اختیار معرفة الرجال 367 معالم العلماء 36.

حسن ـ خشاب (در عصر امام حسن عسکری(علیه السلام))

حسن بن موسی خشاب کوفی.

صحابی امام حسن عسکری(علیه السلام) بود1 و از ایشان روایت نمود.2 همچنین از افرادی مانند احمد بن محمد بن ابی نصر، علی بن اسباط، ابوطاهر وراق، علی بن حسان و علی بن سماعه روایت کرد.3 محمد بن حسن صفار، عمران بن موسی اشعری، محمد بن علی بن محبوب، محمد بن احمد بن یحیی و حمید بن زیاد از او روایت نموده اند.4 خشاب از علمای بزرگ امامیه و از محدثان مورد وثوق بود و احادیث بسیاری نقل کرد.5 ابن حجر او را از راویان امام حسن عسکری(علیه السلام)دانسته، ولی شیخ طوسی نام او را در شمار کسانی که از ائمه(علیهم السلام)روایتی ندارند، آورده است.6 کتاب های النوادر، الرد علی الواقفه و به قولی الحج و الانبیاء آثار اوست.7

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 430.
[2] ــ لسان المیزان 2/258.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 5/145.
[4] ــ جامع الرواة 1/227.
[5] ــ رجال النجاشی 1/143.
[6] ــ رجال الطوسی 462.
[7] ــ رجال النجاشی 1/143.*

دیگر منابع: الفهرست (طوسی) 49 نقد الرجال 99 هدایة المحدثین 193 خلاصة الاقوال 42 رجال ابن داود 119 الوجیزه 34 الذریعه 24/328 معالم العلماء 34 مستدرکات علم رجال الحدیث 3/60 تنقیح المقال 1/311 اختیار معرفة الرجال 209 مجمع الرجال 1/143.

حسن ـ داعی کبیر (م 270 هـ )

حسن بن زید بن محمد زیدی داعی الی الحق، داعی کبیر.

از نسل امام حسن(علیه السلام)، و از طرف مادر از نوادگان امام حسین(علیه السلام)بود. محل تولد و رشد وی مدینه،1 و ساکن عراق بود.2 حسن در سال 250 هـ به طبرستان رفت و حکومت آنجا و مناطق دیلم، ری و گرگان را که بخشی از قلمرو فرزندان طاهر بن حسین بود، به دست آورد.3 حسن بن زید فردی شجاع، بخشنده و مهربان نسبت به علویان، بلندهمت4 و همچنین ادیب و شاعر بود و قدرت نقد سروده های دیگر شعرا را داشت. آگاه به علوم عربی و فقه نیز بود. وی پس از