نوزده سال و هشت ماه حکومت، در رجب سال 270 در طبرستان درگذشت و پس از او، برادرش محمد بن زید به حکومت رسید.5 کتاب های الجامع فی الفقه البیان و الحجة فی الامامه از آثار اوست.6

پی نوشت ها

[1] ـ اعیان الشیعه 5/80 ـ 82.
[2] ــ الوافی بالوفیات 12/20.
[3] ــ تاریخ الطبری 9/272.
[4] ــ اعیان الشیعه 5/83.
[5] ــ البدایة و النهایه 11/55.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 244.*

دیگر منابع: تاریخ الاسلام 20/77 المختصر فی اخبار البشر 2/53 الذریعه 5/30 تنقیح المقال 1/280 المنتظم 7/214 الاعلام 2/191 الکامل فی التاریخ 7/130 نهایة الارب 22/339 معجم البلدان 4/414 ریاض العلماء 188.

حسن ـ رازی (در عصر امام جواد(علیه السلام))

ابوعلی حسن بن عباس بن حریش رازی عامری حریشی.

صحابی امام جواد(علیه السلام) بود1 و از آن بزرگوار روایت کرده است.2 راویانی چون احمد بن محمد بن عیسی اشعری، احمد بن اسحاق بن سعد و سهل بن زیاد از وی روایت کرده اند.3 رجال نویسان شیعه و سنی همگی او را محدثی ضعیف، دروغگو، جاعل حدیث و غیرقابل اعتماد برشمرده و گفته اند: کتابی را که نوشته فاسد الالفاظ است و احادیثی که در آن آمده، قابل قبول نیست.4 بعضی وی را از محدثان امامیه دانسته اند.5 اثر او کتاب انا انزلناه فی لیلة القدر6 (ثواب قراءة انا انزلناه)7 می باشد.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 400.
[2] ــ خلاصة الاقوال 214.
[3] ــ لسان المیزان 2/216.
[4] ــ رجال النجاشی 1/176 خلاصة الاقوال 214 لسان المیزان 2/216. 5 ـ تنقیح المقال 1/287. 6 ـ رجال النجاشی 1/176. 7ـ الفهرست (طوسی) 53.*

دیگر منابع: الذریعه 5/18 الوجیزه 31 اعیان الشیعه 5/128 معالم العلماء 37 طرائف المقال 1/293 ایضاح الاشتباه 157 رجال ابن داود 440 جامع الرواة 1/205 مجمع الرجال 2/118.

حسن ـ زبیدی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

حسن بن علی بن ابی المغیره زبیدی کوفی زبیبی.

برخی او را حسن بن علی بن حسن بن عبدالله بن مغیره دانسته اند.1 وی از زبید از قبیله مذحج است2 که اصل آنها از یمن بوده و به کوفه کوچ نموده اند. او از اصحاب و یاران امام باقر و امام صادق(علیهما السلام) بود3 و از آن دو امام4 و استادش حارث بن مغیره بصری5 روایت کرده است. زبیدی از راویان امامی مذهب، موثق و مورد اعتماد در نقل حدیث بوده6 و عبدالله بن احمد بن نهیک از او روایت کرده است. ایشان برای استماع حدیث مسافرت می کرد و از افراد بسیاری، حدیث فراگرفت.7 کتاب الحدیث تألیف وی می باشد.8

پی نوشت ها

[1] ـ دائرة المعارف الشیعیة العامه 8/107.
[2] ــ تنقیح المقال 1/291.
[3] ــ الانساب 3/135. 4 ـ تنقیح المقال 1/291. 5 ـ لسان المیزان 2/237. 6 ـ رجال النجاشی 1/156. 7ـ لسان المیزان 2/237. 8 ـ الذریعه 6/322.

دیگر منابع: اعیان الشیعه 5/159 الفهرست (طوسی) 51 رجال ابن داود 111 خلاصة الاقوال 43.

حسن ـ زیادی (حدود 160 ـ 242 هـ )

ابوحسان حسن بن عثمان بن جماد بن حسان بغدادی زیادی.

در حدود 160 هـ به دنیا آمد.1 به گفته ابن عساکر، برخی گمان کرده اند که نسبت وی به این جهت است که یکی از اجداد وی با کنیزی از آن زیاد بن ابیه ازدواج کرده و ملقب به زیادی شده است.2 زیادی فردی محدث بود و از بزرگانی چون شعیب بن صفوان، ابراهیم بن سعد، وکیع بن جراح و محمد بن عمر واقدی مورخ مشهور روایت کرده است. خود نیز راویان و شاگردانی را تربیت کرده که از آن میان نام افرادی مثل ابوالعباس کریمی، اسحاق بن حسن حربی و محمد بن محمد باغندی به چشم می خورد. رجال نویسان اهل سنت وی را فردی مورخ، فاضل، دین دار، صالح، ثقه و امانت دار معرفی کرده و نوشته اند که به سال 241 هـ متوکل عباسی (خلافت 232 ـ 247 هـ ) محمد بن عبدالله بن موذن را از قضاوت شرق بغداد برکنار کرد و ابوحسان زیادی را به جای وی گمارد.3 برخی او را از علمای حنفی دانسته اند.4 الندیم او را از قضات دانشمند و برجسته معرفی کرده و می نویسد: وی فردی ادیب، نسب شناس و با کرامت بود که به تألیف و تصنیف اشتغال داشت و دیگران نیز با وی همکاری می کردند و کتابخانه بزرگی داشت.5 وی به دمشق نیز مسافرت کرده و از اساتید آنجا بهره برده است.6 از گزارش ابن خلکان استفاده می شود که وی با محمد بن ادریس شافعی و محمد بن حسن شیبانی ارتباط داشته و شافعی به ملاقات وی رفته است.7 ابوحسان به سال 242 یا 243 هـ