تاریخ ابن الوردی 1/232 بغیة الوعاة 1/502 المزهر 2/361 الأمالی (سید مرتضی) 1/323 البدایة و النهایه 11/54 روضات الجنات 3/55 اعیان الشیعه 5/53 هدیة العارفین 1/267 معجم المؤلفین 3/219.

حسن ـ سکونی (قرن دوم و سوم هجری)

حسن بن حسین سکونی کوفی.

اهل کوفه، اصالتاً عرب و راوی ای موثق بود.1 مامقانی می گوید: برخی او را با حسن بن حسین کندی یکی دانسته اند، ولی چنین نیست.2 مؤید سخن این رجالی آن است که نجاشی حسن بن حسین کندی را مستقلا آورده است.3 وی از عبدالله بن بنان4 و ابواحمد عمر بن ربیع بصری صحابی امام صادق(علیه السلام)روایت کرده است.5 همچنین راوی کتاب عمر بن ربیع6 و کتاب الصلاة (یوم و لیله) عبدالله بن سنان بن طریف، دانشمند و فقیه بزرگ شیعه، صحابی امام صادق(علیه السلام)و خازن منصور (خلافت 136 ـ 158 هـ )، مهدی (خلافت 158 ـ 169 هـ )، هادی (خلافت 169 ـ 170 هـ ) و هارون عباسی (خلافت 170 ـ 193 هـ ) است.7 ابراهیم بن سلیمان خزاز نهمی8 و جعفر بن عبدالله علوی محمدی (زنده در 269 هـ ) راوی از اویند.9

تألیف سکونی کتابی حدیثی است که مستقیماً و بدون واسطه از امامان روایت نکرده، بلکه از اصحاب ائمه روایت کرده است. این کتاب را جعفر بن عبدالله محمدی روایت کرده است.10 تاریخ درگذشت سکونی در دست نیست، اما با توجه به مطالب پیش گفته، وی از رجال قرن دوم و سوم به شمار می رود.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/160.
[2] ــ تنقیح المقال 1/273.
[3] ــ رجال النجاشی 1/151.
[4] ــ شواهد التنزیل 1/419.
[5] ــ تهذیب الاحکام 4/163.
[6] ــ رجال النجاشی 2/128.
[7] ــ الفهرست (طوسی) 433 نقد الرجال 3/112.
[8] ــ رجال النجاشی 2/128.
[9] ــ الفهرست (طوسی) 433.
[10] ــ رجال النجاشی 1/160.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 43 مستدرکات علم رجال الحدیث 2/371 منتهی المقال 2/371 قاموس الرجال 3/219 معجم رجال الحدیث 4/306 رجال ابن داود 105 مجمع الرجال 2/103 منهج المقال 97 جامع الرواة 1/193.

حسن ـ شامی (م پس از 240 هـ )

ابوعالیه حسن بن مالک شامی.

مرزبانی نام وی را حسن،1 و ابن خلکان نیز در موردی حسن و در جایی احمد ذکر کرده است.2 وی از موالیان «عمیین» یا قبیله بنو عم قومی از مردمان فارس بود که در ایام خلیفه دوم در طایفه بنی تمیم در بصره اقامت داشتند.3 ابوعالیه همچون طایفه هم پیمان خود در بصره می زیست، ولی سرانجام به بغداد کوچید. علوم خویش از جمله شعر و ادبیات را از اساتید معروفی چون عبدالملک اصمعی و ابوالعباس ثعلب، از برجستگان علم لغت و ادبیات عرب فرا گرفت.4 ابوعالیه شاعری خوش سخن، ادیب و روایتگر اخبار و اشعار بود و زمانی به تأدیب و تعلیم عباس فرزند مأمون خلیفه عباسی (خلافت 198 ـ 218 هـ ) اشتغال داشت و با خود مأمون عباسی نیز مجالست می کرد. وی در رثای احمد بن معدل نیز اشعاری سروده است.5 مجموع سروده های ابوعالیه پنجاه برگ بوده است.6 تاریخ دقیق درگذشت وی معلوم نیست، ولی پس از سال 240 هـ بوده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ نور القبس 210.
[2] ــ وفیات الاعیان 3/176 و 7/243.
[3] ــ فوات الوفیات 1/350.
[4] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/84.
[5] ــ نور القبس 210.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 189.
[7] ــ فوات الوفیات 1/350.*

دیگر منابع: المزهر 2/324 معجم البلدان 1/466 لغت نامه دهخدا 1/497 الوافی بالوفیات 12/209.

حسن ـ شیبانی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابومحمد حسن بن جهم بن بکیر بن اعین شیبانی زراری.

از خاندان شیعه و مشهور أعین بود و چون جد بزرگش اعین به دست مردی از قبیله شیبان تربیت یافته و مسلمان شده بود، به شیبانی معروف است و از آن جهت که مادر او نوه زرارة بن اعین بود، با عنوان زراری هم از او یاد شده است.1 نام او در برخی نسخ حسن بن جهم رازی آمده که از سهو ناسخ است.2 شیبانی از اصحاب امام کاظم و امام رضا(علیهما السلام)و مورد اعتماد آنان بود.3 وی از آن دو امام همام4 و نیز از فضیل بن یسار، عبدالله بن بکیر و حماد بن عثمان روایت نموده و حسن بن علی بن فضال از وی روایت کرده است.5 کتاب های المسائل6 و الحدیث اثر اوست.7

پی نوشت ها

[1] ـ رسالة ابی غالب الزراری 116 و 128.
[2] ــ تنقیح المقال 1/271.
[3] ــ رجال الطوسی 347 و373.
[4] ــ رجال النجاشی 1/158.
[5] ــ جامع الرواة 1/191.
[6] ــ معالم العلماء 33.
[7] ــ الذریعه 6/321.*