تثبیت الامامه را در تثبیت امامت علی(علیه السلام) و تقدم ایشان در امامت بر دیگران نگاشته است.17 زرکلی مجموع آثار ابومحمد را 23 رساله ذکر کرده و کتاب راجع به ابن مقفع را الرد علی ابن مقفع نامیده است که به همراه ترجمه ایتالیایی آن چاپ شده است.18 وی سرانجام به سال 246هـ در کوه رس، نزدیک ذوالحلیفه مدینه درگذشت.19 فرقه قاسمیه که شاخه ای از زیدیه بودند، بدو منسوب است.20

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/181.
[2] ــ الاعلام 5/171.
[3] ــ معجم الشعراء 196.
[4] ــ معجم المؤلفین 8/91.
[5] ــ رجال النجاشی 2/181.
[6] ــ لغت نامه دهخدا 10/15285.
[7] ــ المجدی فی انساب الطالبیین 75.
[8] ــ معجم الشعراء 196.
[9] ــ الاعلام 5/171.
[10] ــ تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 3/325.
[11] ــ عمدة الطالب 201.
[12] ــ المجدی فی انساب الطالبیین 75.
[13] ــ معجم الشعراء 196.
[14] ــ الفهرست (الندیم) 244.
[15] ــ تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 3/325.
[16] ــ رجال النجاشی 2/181.
[17] ــ الذریعه 3/345، 4/486، 5/214، 8/256 و 20/333.
[18] ــ الاعلام 5/171.
[19] ــ همان معجم المؤلفین 8/91.
[20] ــ الفهرست (الندیم) 244.*

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 14/8 رجال ابن داود 275 اعیان الشیعه 8/435 جامع الرواة 2/15 سر السلسلة العلویه 17 و72 الاعلام 5/171.

قاسم ـ عجلی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

قاسم بن برید بن معاویه عجلی بجلی.

از راویان شیعه1 و از اصحاب و یاران امام صادق و امام کاظم(علیهما السلام)2 بوده و از این بزرگواران3 و نیز ابوبصیر، ابوعمرو زبیری، فضیل و مالک جهنی روایت نموده است.4 روایتگرانی نیز مانند فضالة بن ایوب،5 محمد بن سنان، حسن بن علی وشاء و بکر بن صالح از او بهره برده اند.6 عجلی در نقل روایت فردی مورد اعتماد بود7 و کتاب الحدیث از آثار اوست.8

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/180.
[2] ــ رجال الطوسی 276و358.
[3] ــ رجال النجاشی 2/180.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 14/13.
[5] ــ رجال النجاشی 2/180. 6 ـ جامع الرواة 2/15. 7 ـ رجال النجاشی 2/180. 8 ـ الذریعه 6/358.

دیگر منابع: تنقیح المقال 2/18 قاموس الرجال 7/355 نقد الرجال 270 طرائف المقال 1/560 خلاصة الاقوال 134 مجمع الرجال 5/44 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/237 منهج المقال 264 هدایة المحدثین 132 رجال ابن داود 275.

قاسم ـ عجلی (م پس از 213هـ )

ابو احمد قاسم بن یوسف بن قاسم بن صبیح عجلی سلمی قبطی.

اهل کوفه1 و از موالی قبیله بنی عجل بود.2 برادرش احمد بن یوسف، کاتب و وزیر مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 218هـ ) بود و شعر نیز می سرود، ولی قاسم را در سرودن شعر برتر و ماهرتر دانسته اند.3 او از جمله شاعرانی است که در دربار مأمون عباسی خدمت می کرده است.4 وی سخن و اشعار خویش را به گونه های متنوع و دلنشین بیان می کرد و بیشتر اشعارش در وصف و رثای حیوانات بود.5 مجموعه اشعار وی دارای پنجاه برگ بوده است،6 به علاوه، دارای تألیفی به نام دیوان رسائل می باشد.7 تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی پس از سال 213هـ درگذشته است.8

پی نوشت ها

[1] ـ فرهنگ زندگی نامه ها 1/520 الاعلام 5/186.
[2] ــ معجم الشعراء 195.
[3] ــ همان.
[4] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/201.
[5] ــ معجم الشعراء 195.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 191.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 191.
[8] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/201.*

دیگر منابع: الاغانی 20/297 و 421 لغت نامه دهخدا 10/15281.

قاسم ـ عجلی (م 225هـ )

ابودلف قاسم بن عیسی بن ادریس بن معقل عجلی کرجی.

از امرای برجسته عصر اول عباسی بود و در شعر و ادب، موسیقی و نیز جنگاوری و بخشندگی پرآوازه شد. وی از کسانی چون هشیم و دیگران روایات و مطالبی را نقل کرده است.1 بزرگانی چون اصمعی2 و محمد بن مغیره اصفهانی و برخی دیگر از ادیبان و عالمان وقت از او بهره برده و استفاده کرده اند.3

ابودلف در زمانی که هنوز جوانی بیش نبود، هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193هـ ) او را عامل جبال کرد و تا پایان عمر در این منصب ماند4 و پس از مرگ هارون و آغاز نزاع میان امین و مأمون، به طرفداری از امین (خلافت 193 ـ 198هـ ) برخاست و در سال 195هـ به دستور او همراه با علی بن عیسی بن ماهان به پیکار طاهر بن حسین رفت5 و پس از کشته شدن ابن ماهان، به همدان بازگشت و انزوا طلبید و سپس در کرج اقامت گزید.6 کرج را که شهری نزدیک اراک کنونی بوده و به دست پدرش عیسی بنا شده بود، آباد ساخت7 و از ناحیه