حساب می آید.4 وی را ادیب،5 کاتب و از پیش گامان خطابه و روایت توصیف کرده اند.6 منصور نمیری از شاگردان و راویان اوست.7 عتابی ستایشگر برخی خلفای عباسی بوده8 و در قصیده ای در وصف هارون (خلافت 175 ـ 193هـ ) از روش نابغه ذبیانی پیروی کرده است.9 وقتی متهم به زندقه و شیعه بودن شد، خلیفه احضارش نمود و با وی برخورد شدیدی کرد که موجب فرار وی به یمن گردید، اما فضل بن یحیی واسطه شد و برایش امان گرفت و او به بغداد بازگشت10 و در سلک شاعران برمکیان و بعدها طاهر بن حسین درآمد.11 پس از آن با مأمون (خلافت 198 ـ 218هـ ) به خراسان رفت و تعدادی کتاب به زبان فارسی تدریس کرد. سال مرگ او را به اختلاف از سال های 208 تا 220هـ آورده اند.12 آثار او عبارت اند از: دیوان (حدود صد ورقه) الاداب فنون الحکیم المنطق الالفاظ الاجواد و الخیل.13

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 2/4/105. 2 ـ فوات الوفیات 3/219. 3 ـ الاعلام 5/231. 4 ـ وفیات الاعیان 4/122. 5 ـ الفهرست (الندیم) 139. 6 ـ تاریخ بغداد 12/488. 7 ـ الاغانی 13/109. 8 ـ تاریخ اسلام 15/358. 9 ـ معجم الادباء 17/27. 10 ـ وفیات الاعیان 4/122. 1
[1] ـ الفهرست (الندیم) 139. 12 ـ تاریخ التراث العربی 2/4/105.
[13] ــ الاعلام 5/231.*

کلیب ـ صیداوی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابومحمد کلیب بن معاویة بن جلبة صیداوی اسدی کوفی.

کلیب از محدثان شیعه1 و از اصحاب و یاران امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)بوده2 و از این بزرگواران روایت کرده است. عبدالرحمان بن ابی هاشم،3 صفوان بن یحیی، ابن ابی عمیر،4 حسین بن حماد، هزاز، فضالة بن ایوب و قاسم بن محمد جوهری از جمله کسانی اند که از دانش او بهره برده اند.5 ابومحمد دارای عقیده ای صحیح بود6 و امام صادق(علیه السلام) برای او طلب آمرزش نمود.7 از آثارش می توان به کتاب الحدیث اشاره نمود.8

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/187.
[2] ــ رجال الطوسی 134 و278.
[3] ــ رجال النجاشی 2/187.
[4] ــ الفهرست (طوسی) 128.
[5] ــ جامع الرواة 2/30 و31.
[6] ــ خلاصة الاقوال 135.
[7] ــ اختیار معرفة الرجال 339.
[8] ــ الذریعه 6/359.*

دیگر منابع: رجال البرقی 15 و 18 رجال ابن داود 281 نقد الرجال277 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/311 منهج المقال 268 الوجیزه 85 معجم رجال الحدیث 14/120.

کمیت ـ اسدی (60 ـ 126هـ )

ابومستهل کمیت بن زید بن خنیس بن مجالد مضری اسدی کوفی.

شاعری از طایفه مضر بود که به سال 60هـ متولد شد1 و از اهل کوفه به شمار می رفت2 و در همان جا می زیست.3 او محضر امام سجاد، امام باقر و امام صادق(علیهم السلام) را درک کرد4 و از یاران امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)محسوب می شد.5 از امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)6 و فرزدق شاعر7 روایت کرده است. اشخاصی چون عقبة بن بشیر اسدی،8 صفوان بن یحیی،9 والبة بن حباب شاعر و حفص بن سلیمان غاضری10 از وی روایت کرده اند. ایشان از شعرای معروف شیعی مذهب و شاعر اهل بیت(علیهم السلام)بود11 و اولین کسی بود که با اشعار خود از حق علویین دفاع کرد و حکومت بنی امیه را محکوم و رسوا نمود . اغلب اشعارش سیاسی و به دیوان هاشمیات معروف است.12 بدین جهت در زمان حکومت یزید بن عبدالملک (10
[1] ـ 105هـ ) و برادرش هشام (105 ـ 125هـ ) بارها دستگیر و روانه زندان شد و محکوم به مرگ گردید، ولی از زندان متواری گشت و از مرگ نجات یافت.13 وی اشعار زیادی در مدح اهل بیت از جمله امام سجاد، امام باقر و امام صادق(علیهم السلام)دارد که مورد لطف آن بزرگواران واقع شده و در حقش دعا کرده اند.14 در فضیلت وی آورده اند که اگر برای بنی اسد منقبتی غیر از وجود کمیت نبود، آنها را کفایت می کرد. در کمیت ده خصلت وجود داشت که در احدی از شعرا نبود.15 وی دارای بیش از پنج هزار بیت شعر و قصیده می باشد که به دیوان هاشمیات معروف شده است.16 اثر دیگر وی را السبع العالیات گفته اند.17

پی نوشت ها

[1] ـ الاغانی 17/2 و 40.
[2] ــ الموشح 250.
[3] ــ معجم الشعراء 213.
[4] ــ الذریعه 25/156.
[5] ــ رجال الطوسی 134 و 278.
[6] ــ منهج المقال 269.
[7] ــ سیر اعلام النبلاء 5/388.
[8] ــ اختیار معرفة الرجال 307.
[9] ــ جامع الرواة 2/31.
[10] ــ تاریخ الاسلام 8/210.
[11] ــ الاغانی 17/25.
[12] ــ اعیان الشیعه 9/35.
[13] ــ الاغانی 17/10.
[14] ــ تاریخ مدینة دمشق 50/232.
[15] ــ اعیان الشیعه 9/34.
[16] ــ الاغانی 17/1 و 40.
[17] ــ کشف الظنون 2/976.*

دیگر منابع: وفیات الاعیان 5/219 الشعر و الشعراء 390 جمهرة انساب العرب 193 سمط اللآلی 1/34 طبقات الشعراء (جمحی) 45.