عفیفه و جمیله بود2 که توبة بن حمّیر از وی خواستگاری کرد، ولی پدرش نپذیرفت3 و او را به ازدواج یکی از بنی الادلع در آورد.4 لیلی یکی از زنان شاعر عرب در صدر اسلام،5 و شهرتش به سبب اشعار و اخبار او با توبة بن حمیر بود.6 وی در طول زندگی خویش با افرادی همچون معاویه (حکومت 4
[1] ـ 60هـ )، عبدالملک بن مروان و حجاج گفت گوهایی در خصوص علاقه اش به توبه داشته و جایزه هایی نیز از آنان دریافت کرده است. همچنین با نابغه جعدی مهاجات داشت و بر او پیروز گشت.7 به اعتقاد برخی، لیلی از خنسای شاعره نیز برتر بود،8 اما بعضی فقط خنساء را مقدم بر وی شمرده اند.9 درباره مرگ او گفته شده که هنگام گذر از کنار قبر توبه شترش رمید و او را به زمین زد و همان دم جان سپرد و کنار قبر توبه مدفون گردید.10 نقل دیگری است که وی هنگام بازگشت از نزد پسرعمویش قتیبه بن مسلم باهلی، امیر خراسان، در شهر ری11 یا فارس12 یا ساوه13 در حدود 80 یا پس از 85هـ 14 درگذشت.15 دیوان شعر اثر اوست.16

پی نوشت ها

[1] ـ سمط اللآلی 1/119.
[2] ــ الاعلام 5/249.
[3] ــ فوات الوفیات 3/226.
[4] ــ اعلام النساء 4/321.
[5] ــ فوات الوفیات 3/226.
[6] ــ الاصابه 5/95.
[7] ــ طبقات الشعراء (جمحی) 27.
[8] ــ الموشح 107.
[9] ــ النجوم الزاهره 1/193.
[10] ــ اعلام النساء 4/332.
[11] ــ لغت نامه دهخدا 12/7547.
[12] ــ تاریخ التراث العربی 3/138.
[13] ــ فتوح البلدان 436.
[14] ــ تاریخ التراث العربی 3/138.
[15] ــ فوات الوفیات 3/226.
[16] ــ کشف الظنون 1/808.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 8/162 خزانة الادب 3/33 الاغانی 8/263، 21/339 و 22/297 عیون الاخبار 1/278.

مازِنیبکر ـ مازنی ماسرجویه ـ بصری (زنده در نیمه دوم قرن اول هجری)

ابوعیسی ماسرجویه بصری اهوازی.

نام وی در برخی منابع ماسرجیس آمده است.1 ماسرجویه اصالتاً بصری2 یا اهوازی و از طبیبان مشهور یهودی مذهب و سریانی نژاد، از پرورش یافتگان جندیشاپور و معاصر مروان بن حکم (حکومت 64 ـ 65هـ ) و از مترجمان کتاب های سریانی به عربی بود که به امر مروان کتاب کنّاش اهرن بن اعین القس را ترجمه کرد و خود دو مقاله بر سی مقاله کنّاش افزود. سپس این اثر که در کتابخانه دولتی نگهداری می شد، به دست عمر بن عبدالعزیز (خلافت 99 ـ 101هـ ) افتاد. عمر آن را به جایگاه نمازش برد و پس از چهل روز تردید، جهت استفاده مردم با استخاره تصمیم به انتشار کتاب گرفت.3

وی آثار دیگری نیز دارد که عبارت اند از: قُوی الاطعمه ومنافعها ومضارها قُوی العقاقیر ومنافعها ومضارها4 کتاب فی الغذاء کتاب فی الشراب و کتاب فی العین.5 تاریخ وفات ماسرجیس به دست نیامد، ولی در نیمه دوم قرن اول حیات داشته است.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 355.
[2] ــ تاریخ الحکماء 324.
[3] ــ طبقات الاطباء و الحکماء 133 و پاورقی های
[1] ـ 6.
[4] ــ تاریخ الحکماء 324.
[5] ــ طبقات الاطباء و الحکماء 133، پاورقی 1.*

دیگر منابع: عیون الانباء فی طبقات الاطباء 232 و280 الاخبار 324 مختصر الدول 192 مسالک الابصار 5/3/479 تاریخ التراث العربی 4/455 لغت نامه دهخدا 12/17619 معجم المؤلفین 8/167.

ماشاءالله منجممیشا ـ منجم مالک ـ احمسی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابوالحسین مالک بن عطیه احمسی بجلی کوفی.

یکی از اصحاب امام سجاد، امام باقر1 و امام صادق(علیهم السلام)2 بود و از امام صادق(علیه السلام)،3 ابی حمزه ثمالی4 و دیگران روایت کرده است. افرادی چون حسن بن محبوب،5 عبیس بن هشام6 و دیگران از وی روایت کرده اند. رجال شناسان او را از راویان مورد اعتماد7 و امامی مذهب8 دانسته اند. ایشان دارای کتاب الحدیث است9 که حسن بن محبوب و عبیس بن هشام از وی روایت کرده اند.10

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 101 و136.
[2] ــ رجال البرقی 47 رجال الطوسی 308.
[3] ــ رجال ابن داود 283 رجال النجاشی 2/375.
[4] ــ تنقیح المقال 2/50.
[5] ــ الفهرست (طوسی) 168.
[6] ــ جامع الرواة 2/37.
[7] ــ خلاصه 169 نقد الرجال 280.
[8] ــ الفهرست (طوسی) 170.
[9] ــ الذریعه 6/359.
[10] ــ جامع الرواة 2/37.*

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 14/168 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/336 قاموس الرجال 7/471 معالم العلماء 123 نقد الرجال 279.