دیگر منابع: المعارف 498 صفة الصفوه 2/121 الفهرست (الندیم) 251 تاریخ یحیی بن معین 2/378 شذرات الذهب 1/289 اخبار القضاة 3/343 جذوة المقتبس 325 مروج الذهب 2/323 المحبر 477 الفهرست (طوسی) 170 تقریب التهذیب 2/151 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال10/5 غایة النهایه 2/35 اللباب 1/69 النجوم الزاهره 2/96 الکامل فی التاریخ 6/147 البدایة و النهایه 10/174 تاریخ جرجان 526 و 527.

مالک ـ تمیمی (م 12هـ )

ابوحنظله مالک بن نویرة بن جمرة بن شداد یربوعی تمیمی حنظلی جفول.

اهل بطاح مکه،1 از بنی ثعلبه و برادر متمم بن نویره بود. سوارکاری شجاع، شاعری معروف و از اشراف قوم خود در جاهلیت به شمار می رفت.2 در سال نهم هجری به همراه برادرش متمم نزد پیامبر(صلی الله علیه وآله)آمد و مسلمان شد و از جانب آن حضرت مسئول جمع آوری زکات از قوم خود شد.3 در زمان ابوبکر (خلافت 1
[1] ـ 13هـ ) وی از طرف خالد بن ولید به بهانه نپرداختن زکات، مرتد خوانده و با اینکه شعار مسلمانی بر زبان داشت، گردن زده شد. خالد با همسرش ام تمیم دختر منهال بن عصم ریاحی همبستر شد که خود موجب جدال هایی در زمان خود و پس از آن شد.4 برادر مالک پس از کشته شدن او شکایت کرد و دیه اش را از ابوبکر گرفت که این کار خود دلیل بر مسلمانی اوست.5 او در سال 12 6 یا 13هـ 7 درگذشت و دارای دیوان شعر بوده است.8

پی نوشت ها

[1] ـ اسد الغابه 4 / 295.
[2] ــ الاستیعاب 3 / 1362 الاصابه 6 / 36.
[3] ــ همان.
[4] ــ تاریخ الطبری 3 / 280 الکامل فی التاریخ 2 / 358.
[5] ــ اسد الغابه 4 / 296.
[6] ــ الاعلام 5 / 267.
[7] ــ تاریخ التراث العربی 2 / 2 / 166.
[8] ــ الذریعه 9/3/952.*

دیگر منابع: معجم البلدان 1 / 444 لغت نامه دهخدا 12 / 17647 طبقات الشعراء (جمحی) 48 تاریخ الاسلام 3 / 34 سمط اللآلی 1 / 87 فوات الوفیات 3/234 خزانة الادب 1 / 236.

مالک ـ جُهنَی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابومحمد مالک بن اعین جهنی کوفی عربی بصری حجازی.

ساکن کوفه1 و از اصحاب امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)2 بود و از امام باقر3 و امام صادق(علیهما السلام)4 و زید بن وهب5 روایت نقل کرده است. افرادی چون هشام بن سالم6 و یحیی حلبی7 از وی روایت نقل کرده اند. مرزبانی می نویسد که مالک از مردمان حجاز بود و اشعاری در مدح امام باقر و رثای امام صادق(علیهما السلام)سروده است.8 اربلی روایتی را از جهنی نقل می کند که از آن استفاده می شود که امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)او را مورد تأیید قرار داده اند. در این روایت، امام صادق(علیه السلام)جهنی را شیعه واقعی خوانده و در مورد فضایل ائمه(علیهم السلام)نکاتی را به وی تذکر داده است.9 به هر حال از مجموع روایات این گونه استفاده می شود که ایشان از شیعیان خالص و دارای عقیده ای صحیح و فردی موثق بوده است. او در زمان امام صادق(علیه السلام)درگذشت.10 دیوان شعر اثر اوست.11

پی نوشت ها

[1] ـ الاعلام 5/257.
[2] ــ رجال البرقی 8 و 13.
[3] ــ جامع الرواة 2/36.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 14/157.
[5] ــ لسان المیزان 5/3.
[6] ــ جامع الرواة 2/36.
[7] ــ نقد الرجال 279.
[8] ــ معجم الشعراء 239.
[9] ــ کشف الغمه 2/140 و 192.
[10] ــ رجال الطوسی 308.
[11] ــ الذریعه 9 / 3 / 951.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 7/457 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/327 منهج المقال 271 تنقیح المقال 2/47 الاغانی 16/139 اختیار معرفة الرجال 216 رجال ابن داود 282 میزان الاعتدال 3/425.

مالک ـ قطنی (م 268هـ )

ابوخالد مالک بن علی بن مالک قطنی قرشی قرطبی فهری.

لقب قطنی اش از نام جد سومش گرفته شده است. وی اهل قرطبه بود و از عبدالله بن مسلمه قعنبی و اصبغ بن فرج علم آموخت و از حاتم بن سلیمان، یحیی بن یحیی و زونان بن حسن روایت کرد.1 محمد بن عمر بن لبابه و محمد بن عبدالملک بن اعین از او روایت نمودند.2 او را محدث، فقیه،3 زاهد و پرهیزگار دانسته و به نقل از ابنوضاح گفته اند که ابوخالد در آنچه روایت می کرد، کاذب بود. ابن ایمن نیز او را ضابط و حافظ خوبی برای روایت نمی دانست.4 وی در سال 268هـ در اندلس درگذشت. قطنی کتابی مختصر بر مبنای فقه مالک نوشته است5 که نشان دهنده مذهب او نیز می باشد. جز این اطلاعی از وی به دست نیامد.

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ علماء الاندلس 2/3.
[2] ــ تاریخ الاسلام 20/181.
[3] ــ معجم المؤلفین 8/169.
[4] ــ لسان المیزان 5/5.
[5] ــ بغیة الملتمس 464.*