دیگر منابع: الکامل فی التاریخ 7/273 الوافی بالوفیات 1/342 طبقات الفقهاء 158 ریاض النفوس 1/459 الاکمال 1/296 الاعلام 5/294 دانشنامه ایران و اسلام 5/698 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/161.

محمد ـ ابن لره (قرن سوم هجری)

محمد بن لره حاسب اصفهانی.

از وی اطلاع چندانی در دست نیست. الندیم (م 380هـ ) نام وی را ذیل مهندسان آورده و می نویسد: مردی که معروف به محمد بن لره بود، اهل اصفهان، حسابدان و نویسنده کتاب هایی از جمله الجامع فی الحساب می باشد1 و ابونعیم اصفهانی (م 430هـ ) در بیان مساحت جی اصفهان به نقل از دیگران می گوید که محاسبه مساحت این شهر را محمد بن لره بر عهده داشته است.2 عمر رضا کحاله وی را مربوط به قرن سوم دانسته است.3 شاید نسب درست وی محمد بن قاسم بن لره اصفهانی، و ابواسحاق ابراهیم بن محمد بن قاسم بن لره اصفهانی لری (زنده در 358هـ ) که راوی کتاب تاریخ نفطویه ابوعبدالله ابراهیم بن محمد بن عرفه نحوی (م 323هـ ) است، پسر او باشد.4

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 340.
[2] ــ ذکر اخبار اصبهان 1/16.
[3] ــ معجم المؤلفین 11/165.
[4] ــ ر . ک: الانساب 5/136 تاج العروس 3/533.*

محمد ـ ابن مرزوق (قرن سوم هجری)

محمد بن عباس بن مرزوق.

از محدثان شیعه در قرن سوم است. اطلاعات چندانی از وی در دست نیست و تنها منبع دست اول، فهرست شیخ طوسی است که از او یاد کرده و اثر وی را مجموعه روایاتی دانسته که حمید بن زیاد (م 310هـ ) از احمد بن میثم از محمد بن عباس روایت کرده است.1 اما در برخی نسخه ها محمد بن عباس بن مروان آمده است که نباید با محمد بن عباس بن مروان (ابوعبدالله محمد بن عباس بن علی بن مروان بن ماهیار بزاز) معروف به ابن جحام (ابن حجام) که در سال 328هـ زنده بوده،2 یکی تلقی شود.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (طوسی) 297.
[2] ــ رجال النجاشی 2/294 الیقین 105.*

دیگر منابع: جامع الرواة 2/135 و515 طرائف المقال 1/35 نقد الرجال 4/238 خاتمة المستدرک 6/287 معجم رجال الحدیث 6/199 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/427.

محمد ـ ابن مکرم (قرن سوم هجری)

محمد بن مکرم کاتب ابن مکرم.

از زندگی، خانواده و نقش اجتماعی اش اطلاعی در دست نیست، جز آنکه آورده اند از شاعران قرن سوم است و با ابوالعیناء محمد بن قاسم بصری (م 282هـ )، راوی و ادیب نکته پرداز روزگار عباسیان و ابوعلی بصیر فضل بن جعفر (م پس از 258هـ )، شاعر و نویسنده عصر دوم عباسی معاصر بود و با آنها حکایات و اخبار مشهوری دارد. گفته شده که زمانی خانه وی مورد دستبرد سارقان قرار گرفت و اموالش به سرقت رفت که در این راستا اشعاری برای احمد بن اسرائیل وزیر معتز عباسی (خلافت 25
[1] ـ 255هـ ) سرود و به وی شکایت برد. همچنین پس از به قتل رسیدن وزیر مرثیه ای سرود.1 همچنین او را عضو گروهی شش نفره آورده اند که به هزل گویی و هرزه درایی شهرت داشتند.2 مرزبانی آنان را شیاطین عسکر در ظریفه گویی و مُجُون (شوخی و هرزگی) توصیف کرده است.3 الندیم، ابن مکرم را کاتبی بلیغ و خوش قلم معرفی کرده و ابراهیم بن اسماعیل را استاد وی دانسته است. وی دارای تألیفی به نام رسائل بوده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الشعراء 353 ـ 355.
[2] ــ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 6/30.
[3] ــ معجم الشعراء 353 ـ 355.
[4] ــ الفهرست 138 و 140.*

دیگر منابع: الوافی بالوفیات 5/53 طبقات الشعراء (ابن معتز) 415 المجدی فی انساب الطالبیین 379.

محمد ـ ابن مناذر (م 198هـ )

ابوجعفر محمد بن مناذر بن منذر بصری صبیری، ابن مناذر.

برخی از رجال نویسان کنیه او را ابوعبدالله1 و ابوذریح نقل کرده اند. وی از موالی بنی صبیر بن یربوع تمیمی2 یا سلیمان قهرمان3 و از عجم های عدن بود. در کودکی برای فراگیری علوم به بصره سفر کرد و سکنی گزید4 و از محضر استادان بزرگی چون خلیل بن احمد عروضی و ابوعبیده معمر بن مثنی دانش آموخت5 و از حسن بن دینار، شعبه، مالک، یحیی بن عبدالله و دیگران روایت کرده است.6 او یکی از دانشمندان طراز اول بصره در فقه،حدیث، ادب، لغت7 و در قرائت صاحب نظر و دیدگاهش با سایرین متفاوت بود و معتقد به ثبت بسم الله در میان سوره انفال و برائت بود.8