محمد ـ اشعری (در عصر امام حسن عسکری(علیه السلام))

محمد بن ریان بن صلت اشعری.

از دوران حیات، خانواده و نقش علمی و اجتماعی وی اطلاع چندانی به دست نیامده جز آنکه گفته اند: وی از اصحاب امام هادی1 و امام حسن عسکری(علیهما السلام) بود2 و از آن دو بزرگوار و امام جواد(علیه السلام) و نیز از امام صادق(علیه السلام) با واسطه روایت دارد.3 او با امام جواد(علیه السلام) مکاتبه داشت. رجال شناسان محمد و برادرش علی و پدرشان ریّان را موثق دانسته اند.4 محدثانی چون سهیل بن زیاد، محمد بن عیسی و علی بن ابراهیم از او روایت کردند.5 آثار اشعری عبارت اند از: مسائل ابی الحسن العسکری(علیه السلام)6 و کتابی که مشترکاً با برادرش علی تألیف نمود.7

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 423.
[2] ــ رجال ابن داود 310.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 16/83.
[4] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/96.
[5] ــ جامع الرواة 2/113.
[6] ــ رجال النجاشی 2/278.
[7] ــ الفهرست (طوسی) 90.*

دیگر منابع: منهج المقال 296 تنقیح المقال 3/116 حاوی الاقوال 2/223 خلاصه الاقوال 142 الوجیزه 95 الذریعه 20/334 هدایة المحدثین 141.

محمد ـ اشعری (در عصر امام جواد(علیه السلام))

محمد بن سهل بن یسع اشعری قمی.

محمد در شمار اصحاب امام رضا(علیه السلام) است1 و از آن حضرت و امام جواد(علیه السلام) روایت نقل کرده است.2 همچنین از پدرش، زکریا بن آدم و ابراهیم بن ابی بلاد حدیث فرا گرفت. کسانی چون احمد بن محمد بن عیسی، محمد بن علی بن محبوب و موسی بن قاسم از او روایت نقل کرده اند.3 علمای رجال درباره او اختلاف کرده اند. اکثراً او را محدثی ثقه و ممدوح دانسته اند، اما برخی هم از او به عنوان محدثی ضعیف و مجهول یاد کرده اند.4 محمد بن سهل دارای کتاب حدیثی مسائل الرضا(علیه السلام) بوده که جماعتی از آن روایت کرده اند.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 388.
[2] ــ رجال النجاشی 2/273.
[3] ــ جامع الرواة 2/129. 4 ـ معجم رجال الحدیث 16/171. 5 ـ الذریعه 6/363 و20/349.

دیگر منابع: الفهرست (طوسی) 147 معالم العلماء 104 رجال ابن داود 316 الوجیزه 96 حاوی الاقوال 4/251 طرائف المقال 1/350 منهج المقال 300 مجمع الرجال 5/233 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/132 تنقیح المقال 3/130.

محمد ـ اشعری (قرن دوم و سوم هجری)

ابوجعفر محمد بن علی بن محبوب اشعری قمی.

علمای رجال او را از فقهای بزرگ شیعه و از محدثان موثق و صحیح المذهب دانسته اند،1 هر چند شیخ طوسی می نویسد که وی از هیچ امامی روایتی را نقل نکرده است.2 به هر حال نام او در اسناد روایات بسیاری (بیش از 1200 مورد) آمده است. ابوجعفر از محمد بن خالد برقی، ابراهیم بن مهزیار، محمد بن ابی عمیر (م217) و دیگران روایت کرده3 و کسانی چون محمد بن یحیی عطار، ابن بطه و احمد بن ادریس (م306هـ ) از او روایت کرده اند.4 آثارش عبارت اند از: کتاب الجامع شامل الوضوء، الصلاة، الزکاة، الصیام و الحج و کتاب الضیاء و النور شامل الاحکام، النکاح، الطلاق، الرضاع، الحدود، الدیات، الثواب و الزمرد.5 همچنین کتاب های النوادر، الجنائز، الزبرجده، التولد،6 الفتیا7 و البواب از اوست.8 با توجه به اساتید و شاگردانش به دست می آید که ابوجعفر در قرن دوم و به احتمالی در قرن سوم می زیسته است.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/245.
[2] ــ رجال الطوسی 494.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 17/7.
[4] ــ رجال الطوسی 494.
[5] ــ الفهرست (طوسی) 222.
[6] ــ رجال النجاشی 2/245.
[7] ــ معالم العلماء 103.
[8] ــ ایضاح المکنون 2/297.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 156 رجال ابن داود 326 نقد الرجال 324 الذریعه 4/503 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/535 تنقیح المقال 3/160 مجمع الرجال 5/278 قاموس الرجال 8/301 منهج المقال 309 جامع الرواة 2/157.

محمد ـ اشعری (م حدود 280هـ )

ابوجعفر محمد بن احمد بن یحیی اشعری قمی.

وی از سعد بن عبدالله، محمد بن عبدالجبار و محمد بن علی ماجیلویه حدیث آموخت.1 شیخ طوسی او را در ردیف کسانی آورده که از ائمه روایتی ندارند.2 برخی از علمای رجال شیعه همانند نجاشی او را محدثی ثقه دانسته اند، در حالی که بیشتر علمای شیعه ابوجعفر را محدثی ضعیف دانسته و گفته اند که او هیچ اهمیتی به ناقل