پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 2/4/203.
[2] ــ معجم الادباء 17/135.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 53 و 93.*

دیگر منابع: لغت نامه دهخدا 1/722.

محمد ـ انباری (قرن سوم هجری)

محمد بن مروان انباری.

نجاشی از او نام برده و می نویسد که کتاب نوادر از اوست که محمد بن احمد بن یحیی اشعری از آن خبر داده است.1 شیخ طوسی هم بدون قید انباری، از او یاد کرده و می گوید: او روایاتی داشته است.2 ابراهیم بن سلیمان بن حیان و همچنین حمید بن زیاد (م 310هـ ) به یک واسطه از او روایت می کند،3 بنابراین می توان حیات او را درقرن سوم دانست. درباره وی اطلاعی بیش از این در دست نیست و اثری نیز از وی، جز دسته ای از روایات باقی نمانده است.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/237.
[2] ــ الفهرست 153.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 17/218.*

دیگر منابع: جامع الرواة 2/190 نقد الرجال 332 منهج المقال 318 تنقیح المقال 3/182.

محمد ـ اندلسی (م 293هـ )

ابوعبدالله محمد بن ابی حجیره اندلسی.

وی اهل قرطبه اندلس بود که به شرق سفر کرد و از افرادی مانند یونس بن عبدالاعلی مدنی و محمد بن عبدالله بن عبدالحکم روایت کرد. محمد بن عمربن لبابه از او روایت نمود.1 اندلسی فردی فقیه، محدث و مورخ بود2 و به سال 293هـ در مصر وفات یافت. آثار وی عبارت اند از: اخبار القضاة بالاندلس اخبار الفقها و المحدثین و الاتّفاق.3 با همه نوشته های تاریخی وی، از تاریخ زندگی خودش اطلاع چندانی نداده است.

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ العلماء و الرواة للعلم بالاندلس 2/21.
[2] ــ معجم المؤلفین 9/178.
[3] ــ بغیة الملتمس 71.*

محمد ـ انصاری (پس از 70 ـ 148هـ )

ابوعبدالرحمان محمد بن عبدالرحمان بن یسار بن بلال انصاری قاضی کوفی، ابن ابی لیلی.

در سال 74هـ به دنیا آمد1 و ظاهراً اهل کوفه2 و از اصحاب امام صادق(علیه السلام)بود.3 از نافع، عطیه عوفی و شعبی4 حدیث شنید و علومی را فرا گرفت. ثوری،5 حمزه زیات6 و شعبه7 از وی روایت نقل کرده اند. طبق گزارش منابع، او مفتی،8 فقیه عالم، قاری، قاضی کوفه و فردی خوش خط بود.9 با این همه، رجال شناسان او را محدثی کم حافظه،10 مضطرب الحدیث و ضعیف11 خوانده اند. بر اساس دسته ای از روایات، امام صادق(علیه السلام)سخن او را تکذیب و قضاوتش را ردّ کرده است.12 گویند که وی از سوی بنی امیه و بنی عباس به مدت 33 سال منصب قضاوت کوفه را بر عهده داشت.13 سرانجام در سال148هـ در کوفه درگذشت.14 کتاب الفرائض اثر اوست.15

پی نوشت ها

[1] ـ وفیات الاعیان 4/181.
[2] ــ الوافی بالوفیات 3/222.
[3] ــ رجال الطوسی 293.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 6/310.
[5] ــ تهذیب الکمال 25/622.
[6] ــ غایة النهایه 2/165.
[7] ــ تاریخ الاسلام 9/275.
[8] ــ المعارف 494.
[9] ــ تهذیب الکمال 25/622.
[10] ــ خلاصة الاقوال 165.
[11] ــ تهذیب الکمال 25/622.
[12] ــ معجم رجال الحدیث 16/217.
[13] ــ وفیات الاعیان 4/179.
[14] ــ الطبقات الکبری 6/358.
[15] ــ الفهرست (الندیم) 256.*

دیگر منابع: المقالات و الفرق 6 اختیار معرفة الرجال 163 رجال ابن داود 322.

محمد ـ انصاری (118 ـ 215هـ )

ابوعبدالله محمد بن عبدالله بن مثنی انصاری بصری بخاری.

محمد از نوادگان انس بن مالک بود و در سال 118هـ به دنیا آمد.1 در دوران جوانی مشغول آموختن شد و از زفر فقیه و سعد بن صلت قاضی بهره برد و همچنین فقه را از سوّار بن عبدالله و عبیدالله عنبری یاد گرفت و از شعبه2 و حمید طویل نیز روایت کرد. بخاری و قتیبه از وی روایت کرده اند.3 رجال نویسان اهل سنت وی را محدثی ثقه،4 راستگو، دانشمند و در حد اجتهاد دانسته اند.5 انصاری علاوه بر فعالیت های علمی، در عرصه های اجتماعی نیز حضور داشت، چنان که در دوره هارون (خلافت 170 ـ 193هـ ) مدتی قاضی بصره