بود و بعدها قاضی بغداد شد، هر چند امین عباسی (خلافت 193 ـ 198هـ ) او را از این منصب عزل کرد.6 سال مرگ او را به اختلاف از 212 تا 215هـ در بصره ذکر کرده اند.7 تنها اثر باقی مانده او کتاب الوقف می باشد.8

پی نوشت ها

[1] ـ الطبقات الکبری 7/294.
[2] ــ سیر الاعلام النبلاء 9/532.
[3] ــ تاریخ بغداد 5/408.
[4] ــ تذکرة الحفاظ 1/371.
[5] ــ تهذیب الکمال 25/541.
[6] ــ سیر اعلام النبلاء 9/542.
[7] ــ الطبقات الکبری 7/295.
[8] ــ کشف الظنون 1/21.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 10/202 شذرات الذهب 2/35 تقریب التهذیب 2/180 التاریخ الکبیر 1/132 الجرح و التعدیل 7/305

محمد ـ انماطی (قرن سوم هجری)

محمد بن عصام انماطی کوفی.

اطلاع چندانی از دوران زندگی و فعالیت علمی وی در دست نیست. آورده اند که وی اهل کوفه بود1 و از فردی به نام ابوالصحاری حدیث روایت کرده است.2 کسانی چون محمد بن احمد بن رجاء بجلی (م 266هـ)3 و زرقان بن احمد از وی حدیث نقل کرده اند.4 کتاب الحدیث اثر اوست.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/277.
[2] ــ تهذیب الاحکام 9/83.
[3] ــ الفهرست (طوسی) 152.
[4] ــ جامع الرواة 2/149.
[5] ــ الذریعه 6/363.*

دیگر منابع: نقد الرجال 320 قاموس الرجال 8/269 معجم رجال الحدیث 16/283 تنقیح المقال 3/150 منهج المقال 305 معالم العلماء 108.

محمد ـ اهوازی (قرن سوم هجری)

محمد بن جبرئیل اهوازی.

وی از محدثان امامیه بوده،1 ولی از ائمه چیزی روایت نکرده است.2 او از ابراهیم و محمد، فرزندان فرج روایت کرده و علی بن محمد رازی معروف به علاّن کلینی از او روایت نموده است.3 وی دارای کتابی بوده که احمد بن محمد بن یحیی عطار قمی آن را از پدرش روایت کرده است.4 با توجه به روایت علان که در قرن سوم می زیسته است،5 می توان اهوازی را نیز از محدثان قرن سوم به شمار آورد.

پی نوشت ها

[1] ـ تنقیح المقال 2/90.
[2] ــ رجال ابن داود 300.
[3] ــ کمال الدین 486.
[4] ــ رجال النجاشی 2/228.
[5] ــ همان 2/88.*

دیگر منابع: مجمع الرجال 5/172 جامع الرواة 2/82 منهج المقال 288 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/488 الذریعه 6/363.

محمد ـ اهوازی (قرن سوم هجری)

ابوعبدالله محمد بن جعفر بن عنبسه اهوازی حدّاد، ابن رویده.

نجاشی به طور جداگانه از او و فرزندش علی نام می برد و شهرت آن دو را «ابن رویده»، و محمد را مختلط الامر از موالی بنی هاشم می داند.1 علامه حلی این کلمه را «ابن ریذویه» ضبط کرده و نام پدر و پسر را در زمره ضعفا آورده است.2 در منابع روایی شیعه از علی بن محمد بن جعفر بن احمد بن عنبسه به عنوان «مولای رشید» نام برده شده3 و نجاشی می گوید که علی از دارم بن قبیصه که صحابی امام رضا(علیه السلام) بوده، روایت دارد،4 بنابراین پدرش محمد را باید از رجال قرن دوم و سوم به شمار آورد. محمد کتاب های الخصال و الکمال را از خود بر جای گذاشت که کتاب دوم در خصوص آداب و اخلاق است.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/290.
[2] ــ خلاصة الاقوال 368 و 403.
[3] ــ الخصال 387 و 394 دلائل الامامه 148.
[4] ــ رجال النجاشی 2/372 و 373.
[5] ــ همان 2/290.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 9/168 معجم رجال الحدیث 15/159 الذریعه 7/162.

محمد ـ أزرق (در عصر امام جواد(علیه السلام))

ابوجعفر محمد بن فضیل بن کثیر ازرق صیرفی ازدی کوفی رقی.

صحابی امام صادق، امام کاظم و امام رضا(علیهم السلام) است1 و از آن امامان بزرگوار و امام جواد(علیه السلام)،2 اسحاق بن عمار و ابوحمزه ثمالی روایت کرده و افرادی چون محمد بن حسین بن ابی خطاب، ابن ابی نجران و حسین بن سعید از وی روایت کرده اند.3 شیخ طوسی او را ضعیف و غالی می داند،4 ولی برخی بر این باورند که چون در اسناد کامل الزیارات قرار دارد و ابن قولویه جز از افراد ثقه روایت نقل نمی کند، می توان وی را ثقه دانست.5 اثر ابوجعفر یکی کتاب و دیگر