که خلیفه و دیگران او را به شراب دعوت می نمودند، از خوردن آن ابا می کرد.1 وی در نهایت به سال 215هـ در بغداد از دنیا رفت.2 باهلی دارای دیوان شعری در هفتاد ورقه بوده است.3

پی نوشت ها

[1] ـ الاغانی 14/92.
[2] ــ الاعلام 6/75.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 188.*

دیگر منابع: الوافی بالوفیات 2/317 معجم الشعراء 333 لغت نامه دهخدا 3/3740.

محمد ـ باهلی (م 300هـ )

ابوعمر محمد بن عمر بن سعید باهلی بصری.

در اطلاعات اندک به جای مانده از او آمده است که زاده شده و رشد یافته بصره و اهل باهله بود. او را قاضی و از متکلمان معتزلی بصره گفته اند که ابوعلی جبّائی و بسیاری از متکلمان در درس او حاضر می شدند. نفوذ کلام بسیار بالای وی گاه موجب می شد که مردم و متکلمان در مجالس وعظش به گریه افتند.1 باهلی علاوه بر کلام، به تاریخ و ایام الناس آگاه بود و اشعار بشر بن معتمر را به تمامی حفظ بود و در قصص خود از آن کمک می گرفت.2 باهلی از خواص مهتدی عباسی (خلافت 255 ـ 256هـ ) هم بوده و برای صوفیان نیز مجالسی برگزار می کرد. وی سرانجام در سال 300هـ وفات یافت.3 کتاب های او عبارت اند از: اعجاز القرآن التوحید و الاصول فی التوحید.4 الندیم توجه می دهد که این دو کتاب اخیر از هم متفاوت اند.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 219.
[2] ــ الاعلام 6/311.
[3] ــ لسان المیزان 5/320.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 219.*

دیگر منابع: طبقات المفسرین (داوودی) 2/219 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/550 دائرة المعارف بزرگ اسلامی 11/201.

محمد ـ بجلی (زنده در قرن دوم هجری)

محمد بن عبدالله بن رباط بجلی.

پدرش از راویان امام صادق(علیه السلام) بود.1 حسن بن محبوب از وی روایت کرده است.2 طبق گزارشی، محمد از ائمه(علیهم السلام)روایت ندارد.3 رجال شناسان وی و پدرش را از محدثان ثقه شمرده اند.4 کتاب نوادر اثر اوست.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/256 خلاصة الاقوال 157.
[2] ــ جامع الرواة 2/141 رجال النجاشی 2/256.
[3] ــ رجال ابن داود 319.
[4] ــ رجال النجاشی 2/256 خلاصة الاقوال 157.
[5] ــ همان.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 8/245 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/175 معجم رجال الحدیث 16/237 نقد الرجال 315 طرائف المقال 1/585 تنقیح المقال 3/143 مجمع الرجال 5/243 الوجیزه 98.

محمد ـ بجلی (م 266هـ )

ابوجعفر محمد بن احمد بن رجاء بجلی کوفی.

اصالتاً کوفی بود و در منطقه طاقات عُرینه1 زندگی می کرد.2 از ائمه روایتی ندارد و حمید بن زیاد از او حدیث شنیده است.3 ابوجعفر محدث و طبیب بود4 و کتاب های الطب و النوادر را تألیف کرد. وی در راه بازگشت از مکه در سال 266هـ از دنیا رفت و در ذات عراق به خاک سپرده شد.5 بیش از این اطلاعی در کتب تاریخی از وی دیده نشده است.

پی نوشت ها

[1] ـ محلی در فزاره یا روستایی در مدینه است معجم البلدان 4/115.
[2] ــ رجال النجاشی 2/233.
[3] ــ رجال الطوسی 499.
[4] ــ معجم المؤلفین 8/260.
[5] ــ رجال النجاشی 2/233.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 296 نقدالرجال 289 الفهرست (طوسی) 152 الذریعه 24/338 هدیة العارفین 2/17 تنقیح المقال 2/71 معجم رجال الحدیث 14/334 قاموس الرجال 8/21 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/219.

محمد ـ بجلی (م 151هـ )

ابوعبدالله محمد بن قیس بجلی کوفی.

وی اهل کوفه1 و صحابی امام صادق(علیه السلام)2 و راوی از امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)بود3 و یکی از شخصیت های برجسته کوفه توصیف شده است.4 راویانی مانند عاصم بن حمید حناط5 و یوسف بن عقیل6 از وی روایت نقل کرده اند. وی یکی از محدثان ثقه شیعی بوده است.7 ایشان غیر از محمد بن قیس اسدی است، بر خلاف تصور برخی که احتمال اتحاد این دو را داده اند.8 او در سال 151هـ درگذشت.9 کتاب القضایا امیر المؤمنین(علیه السلام)،10 اصل11 و رسالة أبی جعفر الثانی(علیه السلام)12 از آثار اوست.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/198 رجال الطوسی 298.
[2] ــ رجال الطوسی