از آثار او کتاب الحدیث می باشد.2 تفرشی احتمال داده که ایشان با محمد بن مثنی بن قاسم متحد باشد.3 تاریخ وفاتش مشخص نیست، ولی حمید بن زیاد (م 310هـ ) با یک واسطه از او روایت کرده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (طوسی) 152.
[2] ــ الذریعه 6/364.
[3] ــ نقد الرجال 328.
[4] ــ الفهرست (طوسی) 152 رجال النجاشی 1/322.*

دیگر منابع: معالم العلماء 109 نضد الایضاح 313 جامع المقال 127 جامع الرواة 2/184 منهج المقال 315 تنقیح المقال 3/175 هدایة المحدثین 250 معجم رجال الحدیث 17/162.

محمد ـ بوشنجی (204 ـ 291هـ )

ابوعبدالله محمد بن ابراهیم بن سعید بوشنجی عبدی ماستوای.

در سال 204هـ به دنیا آمد و برای کسب دانش به شهرهای مصر، بصره، مدینه، مکه، کوفه، دمشق و بغداد سفر کرد و از راویان بسیاری حدیث شنید.1 بوشنجی2 از یحیی بن عبدالله بن بکیر، محبوب بن موسی فراء و عبید بن عبیده روایت کرد و محمد بن اسحاق صاغانی، دعلج و محمد بن جعفر مزکی از او روایت نمودند.3 رجال نویسان وی را شیخ اهل حدیث در نیشابور دانسته و با عبارات امام، علامه، حافظ، ذوفنون و شیخ الاسلام از او یاد کرده اند. درباره مذهب وی اختلاف نظر وجود دارد: ذهبی وی را مالکی دانسته است4 و سبکی او را در زمره علمای شافعیه، و پیشوای لغت و ادبیات عرب دانسته و بر جود و سخاوت وی تأکید کرده است5 و در مقابل، ابن ابی یعلی او را از محدثان حنبلی خوانده و می نویسد: بوشنجی از امام احمد بن حنبل حدیث شنیده است.6 وی سرانجام به سال 290هـ در نیشابور وفات یافت و ابن خزیمه بر او نماز خواند.7 کتاب مناقب امام شافعی اثر اوست.8

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 22/239.
[2] ــ همان. پوشنگ منطقه ای در افغانستان کنونی معجم البلدان 1/508.
[3] ــ تهذیب الکمال 24/308.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 13/581.
[5] ــ طبقات الشافعیه الکبری 2/190.
[6] ــ طبقات الحنابله 1/264.
[7] ــ الثقات 9/152.
[8] ــ کشف الظنون 2/1840.*

دیگر منابع: شذرات الذهب 2/205 العبر 1/421 تقریب التهذیب 2/140 توضیح المشتبه 1/648 النجوم الزاهره 3/133 دول الاسلام 160 تذکرة الحفاظ 2/657 الجرح و التعدیل 7/187 الکامل فی التاریخ 7/534 المنتظم 13/29 طبقات الشافعیه (ابن هدایة الله) 33 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال9/108 شذرات الذهب 2/205 الاعلام 5/294 معجم المؤلفین 8/202.

محمد ـ بیّاع السابری (در عصر امام رضا(علیه السلام))

محمد بن عمر بن یزید بیّاع السابری.

وی از اصحاب امام کاظم1 و امام رضا(علیهما السلام) بود.2 از امام کاظم(علیه السلام)3 و نیز از محمد بن عذافر روایت کرد. افرادی چون محمد بن عبدالحمید، موسی بن قاسم و یعقوب بن یزید از او روایت نمودند.4 درباره مذهب و اعتبار علمی وی گفتوگوهای زیادی وجود ندارد، چنان که از زندگی وی چیزی در اختیار نیست. مامقانی وی را امامی مذهب، ولی مجهول الحال توصیف کرده است.5 او کتابی دارد6 که در برخی منابع از آن با عنوان کتاب الحدیث یاد شده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ رجال ابن داود 329.
[2] ــ رجال الطوسی 391.
[3] ــ رجال النجاشی 2/267.
[4] ــ جامع الرواة 2/267.
[5] ــ تنقیح المقال 3/166.
[6] ــ الفهرست (طوسی) 140.
[7] ــ الذریعه 6/363.*

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 17/69 منهج المقال 313 مجمع الرجال 6/13 قاموس الرجال 8/326 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/554 نقد الرجال 326 هدایة المحدثین 247 معالم العلماء 101 جامع المقال 126.

محمد ـ بَیْدَق (زنده در قرن دوم هجری)

محمد بَیْدَق مهلبی.

از شاعران بنام، مشهور و برجسته عصر هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193هـ ) بود و در صناعت ادبی و شعر بسیار مهارت داشت و اشعار دیگران را نیز به گونه ای زیبا و با صدایی بلند قرائت می کرد و بدین سبب اشعاری از شاعر معروف نمری را که در مدح هارون بوده، در حضور هارون قرائت کرده است. اشعاری که ایشان می خواند، طرب آمیز1 و بهتر از غنا بود.2 وی کاتب3 و بهترین روایتگر شعر دیگران بود4 و صدایی خوش داشت.5 اشخاصی چون محمد بن عبدالله بن طهمان6 و زبیر بن بکار7 از وی مطالبی روایت کرده اند. او به جهت کوچکی اندام به بَیْدَق مشهور بود.8 وی دارای سی ورقه شعر بود9 که برخی آن را تحت عنوان دیوان بَیْدَق نقل کرده اند.10

پی نوشت ها

[1] ـ الاغانی 13 / 146.
[2] ــ الشعراء و انشاد الشعر 59.
[3] ــ تاریخ التراث