دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 15/227 قاموس الرجال 8/132 جامع المقال 110 المعجم الموحد 2/252 الوجیزه 93 طرائف المقال 1/575 منهج المقال 291 نقد الرجال 300 الذریعه 15/314 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/317.

محمد ـ جعفری (زنده در نیمه دوم قرن دوم هجری)

محمد بن اسماعیل بن جعفر جعفری.

از نسل جعفر طیّار،1 اهل مدینه2 و از صحابی امام باقر و امام صادق(علیهما السلام) بود.3 برخی او را با محمد بن اسماعیل، نوه امام صادق(علیه السلام)و صحابی آن حضرت یکی دانسته اند.4 وی از محدثان حجاز روایت کرده و احمد بن سعید دارمی از وی نقل روایت دارد.5 رجال نویسان او را گاه امامی مذهب و مجهول الحال6 و گاه ضعیف7 و متروک و منکرالحدیث8 دانسته اند. برخی ایشان را از جمله کسانی آورده اند که از ائمه(علیهم السلام)روایت نکرده اند.9 گفته شده که امام کاظم(علیه السلام) درباره او و برادرش فرمود که آن دو شریک شیطان اند.10 همو درباره آن حضرت نزد هارون الرشید (خلافت 170 ـ 193هـ ) بدگویی کرد و باعث دستگیری اش گردید.11 کتاب او را که برخی کتاب الحدیث نام گذاشته اند،12 ابن نهیک یا ابوالعباس روایت کرده اند.13

پی نوشت ها

[1] ـ لسان المیزان 5/78.
[2] ــ الثقات 9/88.
[3] ــ رجال الطوسی 136 و280.
[4] ــ نقد الرجال 293.
[5] ــ لسان المیزان 5/78.
[6] ــ تنقیح المقال 2/82.
[7] ــ حاوی الاقوال 4/215.
[8] ــ لسان المیزان 5/78.
[9] ــ رجال ابن داود 298.
[10] ــ تنقیح المقال 2/82.
[11] ــ مناقب آل ابی طالب 4/352.
[12] ــ الذریعه 6/360.
[13] ــ قاموس الرجال 8/62.*

دیگر منابع: جامع الرواة 2/76 مستدرکات علم رجال الحدیث 6/459 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/242.

محمد ـ جعفی (حدود اوایل قرن سوم هجری)

محمد بن فرات بن احنف جعفی کوفی بغدادی.

اهل کوفه و راوی حدیث امام رضا(علیه السلام) بود.1 او از طریق پدرش فرات، از امام باقر و امام صادق(علیهما السلام) روایت نمود و روایتگرانی همچون عباد بن یعقوب رواجنی، محمد بن ولید و علی بن عثمان بن رزین از او روایت نقل کرده اند.2 نجاشی او را در نقل روایت فردی ضعیف دانسته3 و کشّی نیز روایات متعددی در ذمّ او آورده است. گفته اند که او فردی غالی و شارب خمر بود، چنان که امام رضا(علیه السلام)برای او حصیری کوچک و مقداری خرما فرستاد تا او را به انجام نماز و ترک خمر تشویق کند. جعفی امام رضا(علیه السلام) را تکذیب می نمود، همین امر موجب شد تا مورد لعن و نفرین ایشان قرار گیرد.4 امام رضا(علیه السلام) آزار و اذیت های محمد بن فرات را همانند آزارهای ابوالخطاب محمد بن مقلاص اسدی علیه امام صادق(علیه السلام)می داند.5 وی سرانجام به دست ابراهیم بن شکله، ابراهیم بن مهدی بن منصور عباسی (خلافت 162 ـ 224هـ ) کشته شد.6 کتاب الحدیث اثر اوست که عباد بن یعقوب آن را روایت کرده است.7 لازم به ذکر است که وی با محمد بن فرات که در زمان امام باقر و امام صادق(علیهما السلام) بوده و از ایشان روایت کرده است، فرق دارد، چنان که کشّی او را در شمار اصحاب امام رضا(علیه السلام)، و دیگری را در شمار صحابی امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)دانسته و ذمی در مورد او ذکر نکرده است.8

پی نوشت ها

[1] ـ مجمع الرجال 6/19.
[2] ــ جامع الرواة 2/172.
[3] ــ رجال النجاشی 2/265.
[4] ــ اختیار معرفة الرجال 554.
[5] ــ جامع الرواة 2/172.
[6] ــ خلاصة الاقوال 254.
[7] ــ الذریعة 6/364.
[8] ــ معجم رجال الحدیث 17/127.*

دیگر منابع: نقد الرجال 327 حاوی الاقوال 4/284 تنقیح المقال 3/170 قاموس الرجال 9/506 منهج المقال 314 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/282 هدایة المحدثین 144 رجال ابن داود 509.

محمد ـ جمحی (150 ـ 213هـ )

ابوعبدالله محمد بن سلام بن عبیدالله جمحی بصری.

اهل بصره1 و از موالیان قدامة بن مظعون جمحی بود2 و در سال 150هـ چشم به جهان گشود.3 او بعدها به بغداد کوچید و تا آخر عمر در آنجا زیست.4 جمحی از دانشمندان و عالمان به تاریخ گذشتگان، روایتگر،5 ادیب، شعرشناس6 و لغت دان بود7 و نزد حماد بن سلمه و مبارک بن فضّاله دانش آموخت.8 از کسانی چون ابان بن عثمان احمر بجلی، عبدالقادر بن سری و سلمة بن محارب مطالبی نقل کرده است.9 می گویند که وی متهم به قدریّه بوده و به اعتقادات این گروه گرایش داشته است.10 در عین حال وی را فردی صدوق خوانده اند. کسانی چون احمد بن ابی خیثمه، عبدالله بن احمد بن حنبل و ابوالعباس ثعلب11 از وی مطالبی اخذ و روایت کرده اند. جمحی آثار و