تألیفاتی داشته که عبارت اند از: بیوتات العرب طبقات الشعراء الجاهلین طبقات الشعراء الاسلامیین الفاضل فی ملح الاخبار و الاشعار الحلاب و اجراء الخیل12 و غریب القرآن.13 وی سرانجام به سال 231 یا 232هـ در بغداد14 و به نقلی در بصره درگذشت.15

پی نوشت ها

[1] ـ الجرح و التعدیل 7/278.
[2] ــ الاعلام 6/146.
[3] ــ تاریخ بغداد 5/327.
[4] ــ الانساب 2/85.
[5] ــ الکامل فی التاریخ 7/26.
[6] ــ نزهة الالباء 157.
[7] ــ طبقات المفسرین (داوودی) 2/156.
[8] ــ معجم الادباء 18/204.
[9] ــ اخبار القضاة 1/294، 346 و 357.
[10] ــ الانساب 2/85.
[11] ــ تاریخ الاسلام 17/323.
[12] ــ الفهرست (الندیم) 125 و 126.
[13] ــ معجم الادباء 18/204.
[14] ــ تاریخ بغداد 5/329 و 330.
[15] ــ بغیة الوعاة 1/115.*

دیگر منابع: النجوم الزاهره 2/260 شذرات الذهب 2/71 لسان المیزان 5/182 میزان الاعتدال 3/567 الوافی بالوفیات 3/114 الامالی (سید مرتضی) 1/234، 278 و323 تاریخ الطبری 7/26 البدایة و النهایه 10/308 معجم المؤلفین 10/41.

محمد ـ جوالیقی (زنده در اوایل قرن سوم هجری)

محمد بن علی جوالیقی کوفی.

از جزئیات زندگی وی اطلاعی در دست نیست. آورده اند که او از شعرای اهل کوفه و شیعه مذهب بود که برای حضرت امام حسین(علیه السلام)مرثیه ای سروده است.1 محمد بن قاسم از وی حدیث کرده است.2 دیوان شعرش پنجاه ورقه می باشد.3 از تاریخ وفات او نیز چیزی در تاریخ به چشم نمی خورد، اما براساس پاره ای از منابع، در اوایل قرن سوم در قید حیات بوده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الشعراء 360.
[2] ــ الموشح 342.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 188.
[4] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/103.*

دیگر منابع: الوافی بالوفیات 4/117 اعیان الشیعه 9/433.

محمد ـ جوهری (183 ـ 286هـ )

ابوبکر محمد بن شاذان بن یزید جوهری بغدادی.

در سال 183هـ در بغداد متولد شد.1 از دوران حیات و بالندگی وی و نیز فعالیت علمی اش اخبار زیادی در اختیار نیست. وی علم قرائت را نزد خلاّد و رویم بن یزید فرا گرفت و به ابوالحسن بن شنبوذ و دیگران آموخت.2 جوهری از راویانی چون هوذة بن خلیفه، زکریا بن عدی و معلی بن منصور روایت کرد و افرادی مانند عبدالباقی بن قانع، عبدالصمد بن علی طستی و احمد بن کامل قاضی از او روایت نمودند. رجال نویسان او را راستگو و موثق دانسته اند.3 وی به سال 286هـ وفات یافت.4 کتاب الجوهر و اصنافه اثر اوست که آن را برای معتضد عباسی (خلافت 279 ـ 289هـ ) تألیف کرد.5

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 5/353.
[2] ــ غایة النهایه 2/152.
[3] ــ تاریخ بغداد 5/353.
[4] ــ تاریخ الاسلام 21/264.
[5] ــ الفهرست (الندیم) 379.*

دیگر منابع: خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/217 الثقات 9/150 اخبار القضاة 2/246 تقریب التهذیب 2/169.

محمد ـ حارثی (زنده در قرن دوم هجری)

ابوعبدالله محمد بن حماد بن زید حارثی کوفی.

اهل کوفه بود1 و از محمد بن خالد، پدرش حماد و عبدالله بن یحیی کاهلی روایت کرده است.2 محدثانی همچون محمد بن حسین بن ابی خطاب،3 محمد بن علی بن محبوب4 و علی بن حسن فضال از او حدیث نقل نموده اند.5 پدرش راوی امام صادق(علیه السلام)است.6 ایشان محدثی امامی7 و موثق به شمار می رفت، گرچه برخی اهل سنت احادیثش را غیرمقبول دانسته اند.8 کتاب الحدیث اثر اوست.9

پی نوشت ها

[1] ـ لسان المیزان 5/146.
[2] ــ تنقیح المقال 3/109.
[3] ــ رجال النجاشی 2/279.
[4] ــ الفهرست (طوسی) 149.
[5] ــ جامع الرواة 2/104.
[6] ــ رجال النجاشی 2/279.
[7] ــ الفهرست (طوسی) 149.
[8] ــ لسان المیزان 5/146.
[9] ــ الذریعه 16/36.*

محمد ـ حُبَیْش (م 285هـ )

ابوعبدالله محمد بن مبشر بن احمد طوسی ثقفی بغدادی، مشهور به حبیش.

حبیش از القاب اوست که برخی به جای نام او به کار برده اند. وی اصالتاً از طوس،1 ولی ساکن بغداد بود.2 او برادر جعفر بن مبشر، متکلم معروف است و از بزرگانی همچون یونس بن محمد مؤدب، وهب بن جریر و عبدالله بن بکر سهمی حدیث آموخت. حبیش فردی