فاضل و در شمار عقلای بغداد، از فقهای موثق و مورد اعتماد،3 از دانشمندان رجال شناس4 و از محدثان برجسته شیعه بود که احادیث اهل سنت را بسیار روایت می نمود.5 کسانی چون ابن صاعد، ابن ماجه،6 اسحاق بن بنان انماطی، محمد بن محمد باغندی و محمد بن مخلد دوری از محضر وی بهره برده اند.7 اثر او اخبار السلف، نوشته ای نیکو و بزرگ است که شامل طعن و ایراد بر کسانی بوده که بر علی(علیه السلام)پیشی گرفته اند.8

او در نهایت در روز شنبه نهم رمضان سال 258 درگذشت.9 برخی به اشتباه وفات وی را در سال 158هـ نوشته اند.10

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 8/272.
[2] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 2/195.
[3] ــ تاریخ بغداد 8/272.
[4] ــ معجم المؤلفین 11/172.
[5] ــ رجال النجاشی 1/344.
[6] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 2/195.
[7] ــ تاریخ بغداد 8/272.
[8] ــ رجال النجاشی 1/344.
[9] ــ تاریخ بغداد 8/272.
[10] ــ هدیة العارفین 2/8 الذریعه 10/108.*

دیگر منابع: مستدرکات علم رجال الحدیث 7/302 جامع الرواة 2/186 تقریب التهذیب 1/152 تنقیح المقال 3/178 قاموس الرجال 9/549 مصفی المقال 422 نقد الرجال 335 مجمع الرجال 2/82 و 6/30 الثقات 8/217 ایضاح المکنون 1/42 الذریعه 1/332.

محمد ـ حدّاد (در عصر امام صادق(علیه السلام))

محمد بن حدّاد کوفی حداد.

اهل کوفه، صحابی امام صادق(علیه السلام)1 و راوی از آن بزرگوار و از ملازمان و همراهان معلی بن خنیس بوده است.2 محدثانی مانند حسین بن علی بن حمزه3 و حکم بن سلیمان4 از وی روایت نقل کرده اند. رجال شناسان شیعه وی را یکی از محدثان امامیه5 و در گروه ممدوحان به شمار آورده اند.6 کتاب الحدیث7 اثر اوست که ابن ابی عمیر آن را روایت کرده است.8

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 305.
[2] ــ رجال النجاشی 2/258.
[3] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/16.
[4] ــ جامع الرواة 2/88 تنقیح المقال 3/98.
[5] ــ رجال ابن داود 303 رجال النجاشی 2/258.
[6] ــ تنقیح المقال 3/98.
[7] ــ الذریعه 6/361.
[8] ــ رجال النجاشی 2/258 هدایة المحدثین 140.*

دیگر منابع: دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/295 معجم رجال الحدیث 15/186 طرائف المقال 1/574 منهج المقال 289 قاموس الرجال 8/115 جامع المقال 87 المعجم الموحد 2/249.

محمد ـ حصنی (زنده در اوایل قرن سوم هجری)

ابواصبغ محمد بن یزید بن مسلمه مسلمی اموی، معروف به حصنی.

از فرزندان مسلمة بن عبدالملک بن مروان، و ساکن حصن مسلمة بن عبدالملک در دیار مضر،1 جزیره ای میان رأس عین و رقّه2 بوده است. وی از شاعران نیکوسرای زمان مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 218هـ ) بود که او را در سروده های خود مدح، و عبدالله بن طاهر وزیر مأمون را هجو می کرد.3 از او صد ورقه شعر به جا مانده است.4 تاریخ مرگ او به دست نیامد، ولی از آنجا که هم عصر با مأمون (م 218هـ ) و عبدالله بن طاهر (م 230هـ ) بوده، از رجال نیمه نخست قرن سوم به شمار می رود.

پی نوشت ها

[1] ـ طبقات الشعراء (ابن معتز) 299.
[2] ــ معجم البلدان 2/265.
[3] ــ معجم الشعراء 319.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 188.*

دیگر منابع: الاغانی 12/103 الموشح 324 الوافی بالوفیات 5/219 تاریخ التراث العربی 2/4/240 العقد الفرید 2/68.

محمد ـ حضرمی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابوعبدالله محمد بن سماعة بن موسی بن روید حضرمی کوفی.

از موالی عبدالجبار بن وائل بن حجر1 و از اصحاب و یاران امام رضا(علیه السلام) بود.2 شیخ طوسی روایتی ذکر کرده که در آن، حضرمی راوی از ابوجعفر(علیه السلام) عنوان شده است.3 خوئی آورده است: ظاهر این روایت نشان می دهد که منظور از ابوجعفر(علیه السلام)، امام جواد(علیه السلام)است، ولی در واقع چنین نیست، بلکه مراد امام باقر(علیه السلام)است،4 به دلیل اینکه شیخ صدوق در کتاب من لا یحضره الفقیه عین این روایت را ذکر کرده و در آنجا بین محمد و ابوجعفر(علیه السلام) دو نفر فاصله شده است.5 وی از افرادی دیگر مانند ابوبصیر، زراره، حکم حناط، عمر بن معمر بن عطاء، فضیل بن یسار و محمد بن حمران روایت دارد.6 احمد بن محمد بن عبدالرحمان، محمد بن مفضل بن ابراهیم و احمد بن محمد ابی نصر بزنطی از او بهره برده اند.7 وی از محدثان سرشناس و موثق شیعه بود. کتاب های الوضوء، الحیض، الصلاة و الحج از آثار اوست.8

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/211.
[2] ــ رجال الطوسی 389.
[3] ــ تهذیب