الاحکام 9/353.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 16/135.
[5] ــ من لا یحضره الفقیه 4/343.
[6] ــ معجم رجال الحدیث 16/136.
[7] ــ هدایة المحدثین 239.
[8] ــ رجال النجاشی 2/211.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 174 خلاصة الاقوال 15 جامع الرواة 2/123 نضد الایضاح 294 طرائف المقال 1/ 581 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/121 الذریعه 6/252 ایضاح الاشتباه 262.

محمد ـ حضرمی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابوعبدالله محمد بن شریح حضرمی.

از اصحاب امام صادق(علیه السلام)1 بود و از آن امام روایت نقل کرده است.2 مروان بن مسلم از او روایت نقل کرده است.3 او روایتگری امامی،4 ثقه و مورد اعتماد بود.5 علامه6 و ابن داود7 نام او را در قسم اول رجال خود یعنی راویان مورد اعتماد آورده اند. از او کتاب الحدیث برجای مانده8 که بکار بن ابی بکر حضرمی آن را روایت کرده است.9 برخی تصور کرده اند که او غیر از ابوبکر محمد بن شریح حضرمی از اصحاب امام باقر(علیه السلام)است، ولی بعضی از رجال شناسان مانند مامقانی10 و تستری11 این دو را یک نفر دانسته اند.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 291.
[2] ــ رجال النجاشی 2/271.
[3] ــ تنقیح المقال 3/131.
[4] ــ رجال النجاشی 2/270 الفهرست (طوسی) 141و152.
[5] ــ رجال النجاشی 2/271 جامع الرواة 2/130.
[6] ــ خلاصة الاقوال 159.
[7] ــ رجال ابن داود 316.
[8] ــ الذریعه 6/363.
[9] ــ رجال النجاشی 2/271.
[10] ــ تنقیح المقال 3/131.
[11] ــ قاموس الرجال 8/213.*

دیگر منابع: نقد الرجال 312 قاموس الرجال 8/213 حاوی الاقوال 2/228 منتهی المقال 6/78 معجم رجال الحدیث 16/178 الوجیزه 97 معالم العلماء 102 و108.

محمد ـ حلبی (م پیش از 148هـ )

ابوجعفر محمد بن علی بن ابی شعبه حلبی کوفی.

اهل کوفه و از آل ابی شعبه بود.1 پدرش ابوشعبه و برادرانش عبیدالله، عمران و عبدالاعلی همگی از راویان بزرگ و معروف کوفه بوده اند.2 چون برای تجارت به حلب می رفتند،3 از این رو به حلبی ملقب گردیدند.4 او از فقهای شیعه5 و از اصحاب امام باقر6 و امام صادق(علیهما السلام) بود7 و از آن دو بزرگوار روایت کرده است.8 محدثانی چون ابن مسکان،9 صفوان،10 ابی جمیله مفضل بن صالح،11 ابان بن عثمان و حماد بن عثمان از او روایت کرده اند.12 رجال نویسان شیعه این خاندان را بسیار ستوده و آنان را ثقه، موجّه و غیرقابل طعن دانسته اند.13 وی در اسناد 41 روایت واقع شده است. در دوران حیات امام صادق(علیه السلام)درگذشت.14 از آثارش کتاب تفسیر و کتابی در باب حلال و حرام می باشد.15

پی نوشت ها

[1] ـ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 1/550.
[2] ــ رجال النجاشی 2/202 رجال ابن داود 324.
[3] ــ رجال البرقی 20.
[4] ــ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 1/550.
[5] ــ رجال النجاشی 2/202.
[6] ــ رجال الطوسی 136.
[7] ــ رجال البرقی 20.
[8] ــ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 1/550.
[9] ــ نقد الرجال 322.
[10] ــ رجال النجاشی 2/202.
[11] ــ الفهرست (طوسی) 130.
[12] ــ تنقیح المقال 3/152.
[13] ــ رجال النجاشی 2/202 الفهرست (طوسی) 130.
[14] ــ تنقیح المقال 3/152.
[15] ــ رجال النجاشی 2/202.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 143 الذریعه 7/62 حاوی الاقوال 2/228 قاموس الرجال 8/287 منهج المقال 306 معجم رجال الحدیث 16/303.

محمد ـ حمیری (م حدود 225هـ )

ابوجعفر محمد بن وُهَیْب بن عبدالله حمیری عراقی بصری، معروف به ابنوهیب.

در بصره به دنیا آمد1 و دوران رشد و کودکی را در همان جا گذراند و سپس به بغداد کوچید و در آنجا اقامت گزید، از این رو برخی وی را اهل بغداد دانسته اند. وی از شاعران دولت بنی عباس و معاصر با شاعران بزرگی چون ابودُلَف قاسم بن عیسی، دِعْبل خزاعی و ابوتمام طائی بود. ابنوهیب با سرودن شعر و مدیحه سرایی امرار معاش می کرد و پیوسته در دربار مأمون (خلافت 198 ـ 218هـ ) رفت وآمد داشت. او در مدح حسن بن رجاء بن ابی ضحاک،2 مأمون و معتصم عباسی (خلافت 218 ـ 227هـ ) اشعار بسیاری سروده است. وی را شاعری خوش طبع،3 بی باک و جسور توصیف کرده اند که گویا افکارش چنان بود که به فکر خویشتن و تن آسایی خود نیست. وی زمانی معلم فتح بن خاقان، وزیر متوکل (خلافت 232 ـ 247هـ ) بود و از این رو به دلیل آنکه قصیده ای در مدح افشین، از سرداران لایق معتصم عباسی که بابک خرم دین از سرکشان حکومت معتصم را به قتل رسانیده بود، سرود سی هزار درهم از سوی معتصم پاداش دریافت کرد. ابوالفرج، ابنوهیب را شاعری شیعه گرا دانسته و تصریح کرده که اشعاری نیز در مرثیه اهل بیت(علیهم السلام)سروده است.4 صاحب