محمد ـ خثعمی (زنده در قرن سوم هجری)

محمد بن عبدالله (عبدالله بن محمد) خثعمی.

در متون به جای مانده آگاهی های زیادی در خصوص وی داده نشده است. آورده اند که در شعر و ادب تبحر داشت و از ادبا و شعرای قرن سوم به شمار می آمد.1 ابوالعباس محمد بن یزید اشعاری از او را گزارش کرده است.2 خثعمی در زمینه شعر تصنیفاتی چون ادب الشعر3 و الشعر و الشعراء داشته است.4

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 1/2/154 و 167.
[2] ــ الامالی (قالی) 2/278.
[3] ــ تاریخ التراث العربی 1/2/154 و 167.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 122.*

دیگر منابع: عیون الاخبار 2/192.

محمد ـ خراسانی (م 251هـ )

ابوعبدالله محمد بن ازهر بن عثمان خراسانی.

از مردمان خراسان و از دانشمندان فرقه حنفی است،1 اما شرح حال چندانی از او در دست نیست. در نام و نسب با برخی افراد با القاب بیوردی، بلخی، جوزجانی و سجزی یا سجستانی شباهت دارد، ولی با آنان متفاوت است.2 عبدالرحمان بن محمد بن داود یمانی از اساتید، و عبدالله بن زیدان بن برید از جمله شاگردان اوست.3 خراسانی در سال 251هـ در خراسان درگذشت4 و کتاب فقهی الاختیارات را از خود بر جای نهاد.5 سمعانی از کتابی به نام احکام القرآن برای محمد بن ازهر نام برده که عبدبن عابد راوی آن است،6 لیکن روشن نیست تألیف کدام یک از این افراد است.

پی نوشت ها

[1] ـ الجواهر المضیئه 2/31.
[2] ــ الضعفاء الکبیر 2/321 و 4/32 و 177 تاریخ الاسلام 19/237، پاورقی. 3 ـ تفسیر فرات کوفی 2/562. 4 ـ تاریخ الاسلام 19/238.
[5] ــ هدیة العارفین 2/15.
[6] ــ الانساب 4/128.*

محمد ـ خزّار (قرن سوم هجری)

محمد بن یحیی خزاز کوفی.

اهل کوفه و فردی موثق بود. از اصحاب امام صادق(علیه السلام)روایت می نمود1 و از خود ائمه(علیه السلام)روایتی نکرده است.2 خزّاز از راویانی چون حفص بن غیاث، حمّاد بن عثمان و طلحه بن زید روایت دارد و افرادی مانند یحیی بن زکریا لؤلؤی، محمد بن اسماعیل بن بزیع، محمد برقی و علی بن مهزیار از او روایت کردند.3 کتاب النوادر اثر بر جای مانده از اوست.4 تاریخ وفات خزاز در دست نیست، ولی به اعتبار اساتید و شاگردانش از عالمان قرن سوم به شمار می آید.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/259.
[2] ــ رجال ابن داود 340.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 18/37.
[4] ــ رجال النجاشی 2/259.*

دیگر منابع: الفهرست (طوسی) 325 تنقیح المقال 3/200 منهج المقال 329 جامع الرواة 2/215 هدایة المحدثین 258 مجمع الرجال 6/69 نضد الایضاح 325 خلاصة الاقوال 158 الوجیزه 106 الذریعه 24/341 ایضاح الاشتباه 269 مجموعه نفیسه 500.

محمد ـ خزّاز (زنده در قرن سوم هجری)

ابوجعفر محمد بن ولید بجلی خزاز کوفی.

اهل کوفه، فطحی مذهب و از بزرگان علما و فقهای مورد اعتماد زمان خود بود.1 از یونس بن یعقوب، حماد بن عثمان و محمد بن حفص روایت کرده و افرادی چون محمد بن حسن صفار و سعد بن عبدالله از او نقل حدیث کرده اند.2 نجاشی ضمن توثیق و تجلیل وی می نویسد: او در نهایت از عقیده خود دست کشیده و امامی مذهب شد. همچنین کتاب نوادر را از او دانسته3 و شیخ طوسی در فهرست خود دو بار از او یاد کرده و دو طریق خود را به وی ذکر کرده است.4 ابن شهرآشوب کتاب های الایضاح، در موضوع عقاید و احقاد الامامیه را هم از او می داند.5 از اینکه صفار (م 290هـ ) از او روایت کرده، به دست می آید که در قرن سوم می زیسته است.

پی نوشت ها

[1] ـ اختیار معرفة الرجال 563.
[2] ــ جامع الرواة 2/210.
[3] ــ رجال النجاشی 2/238. 4ـ الفهرست (طوسی) 148 و154. 5 ـ معالم العلماء 110.

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 151 قاموس الرجال 9/630 معجم رجال الحدیث 17/311 تنقیح المقال 3/196.

محمد ـ خزّاز (قرن سوم هجری)

محمد بن زائد خزّاز.

از محدثان و دانشمندان شیعه است، ولی از جزئیات زندگی اش اطلاعی در دست نیست. بنا به گفته شیخ طوسی، وی کتابی داشته که حمید بن زیاد دهقان (م 310هـ ) با واسطه حسن (حسین) بن علی