دیگر منابع: رجال ابن داود 303 مجمع الرجال 5/176 منهج المقال 289 ریحانة الادب 2/246 معجم رجال الحدیث 15/163 تنقیح المقال 2/95 شذرات الذهب 2/7 الاعلام 6/69 تاریخ الاسلام 14/347 میزان الاعتدال 3/500 رجال الطوسی 279 التاریخ الکبیر 1/57 الجرح و التعدیل 7/220.

محمد ـ دیلمی (در عصر امام جواد(علیه السلام))

محمد بن سلیمان بن عبدالله دیلمی بصری.

وی از اصحاب و یاران امام کاظم و امام رضا(علیهما السلام) بود. شخص دیگری بدین نام در ضمن صحابی امام صادق(علیه السلام)ذکر شده1 که برخی هر دو را یکی می دانند2 و دلیل آن را روایت او از امام صادق(علیه السلام) ذکر کرده اند.3 او همچنین از امام رضا و امام جواد(علیهما السلام)4 و کسانی مانند عبیدالله مدائنی، علی بن ابراهیم هاشمی، علی بن ابی حمزة، هارون بن جهم و پدرش سلیمان روایت نمود. روایتگرانی همچون ابراهیم بن اسحاق احمر، ابراهیم بن هاشم، سهل بن زیاد، عباد بن سلیمان و محمد بن زید رزامی از او روایت کرده اند.5 برخی نیز او را با ابوعبدالله محمد بن سلیمان بن زکریا دیلمی یک نفر دانسته اند.6 نجاشی وی را به طور جدی در نقل روایت ضعیف دانسته و هیچ یک از منقولات او را قابل اعتماد نمی داند7 و در جای دیگر او را فردی غالی و کذّاب توصیف نموده و می گوید: به روایاتی که او به تنهایی نقل کرده، عمل نمی شود.8 صاحب مستدرکات علت نسبت غلو را به وی، نقل روایاتی دانسته که برخی از قدمای اصحاب و به دنبال آن، بعض متأخرین تحمل آن را نداشته و از این رو، وی را به غلو متهم کرده اند، چنان که درباره محمد بن سنان، مفضل و جابر جعفی چنین کرده اند.9 دیلمی دارای اثری بوده10 که دیگران از آن با عنوان کتاب الحدیث یاد کرده اند11 و این اثر را ابراهیم بن اسحاق نهاوندی و احمد بن ابی عبدالله برقی روایت کرده اند.12

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 290، 359 و386. 2ـ قاموس الرجال 9/297. 3ـ معجم رجال الحدیث 16/129.
[4] ــ تنقیح المقال 3/122.
[5] ــ معجم رجال الحدیث 16/129. 6 ـ قاموس الرجال 9/297. 7 ـ رجال النجاشی 2/269. 8 ـ همان 1/412.
[9] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/116. 10 ـ رجال النجاشی 2/269. 1
[1] ـ الذریعه 6/362. 12 ـ الفهرست (طوسی) 131.

دیگر منابع: رجال ابن داود 504 جامع الرواة 2/120 خلاصة الاقوال 255 معالم العلماء 95 رجال البرقی 48 و 53 مجمع الرجال 5/219 و 220 نقد الرجال 4/220.

محمد ـ دیمرتی (م اواخر قرن سوم هجری)

ابوحصین محمد بن علی دیمرتی اصفهانی.

اطلاع چندانی از او در دست نیست. وی به دیمرت، روستایی در اصفهان منسوب است.1 الندیم او را اصفهانی دانسته و دو کتاب مثالب ثقیف و سائر العرب و الحماسه را برای او شمرده است.2 برخی مرگ او را در سال 299هـ 3 و برخی در اوایل قرن چهارم تخمین زده اند.4 فرزندش قاسم در سال 364 هـ زنده بوده است.5

پی نوشت ها

[1] ـ معجم البلدان 2/545.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 152.
[3] ــ هدیة العارفین 2/24.
[4] ــ تاریخ التراث العربی 2/1/99.
[5] ــ همان 109.*

محمد ـ ذهلی (م 161هـ )

ابوعبدالله محمد بن مروان ذهلی کوفی بصری.

در اصل اهل کوفه بود و به سال 78هـ به دنیا آمد1 و در بصره می زیست2 و صحابی امام جعفر صادق(علیه السلام) به شمار می رفت.3 از آن بزرگوار و راویانی چون فضل بن یسار و ابویحیی حناط4 روایت کرده است، چنان که محدثانی همانند حسن بن محمد بن سماعه،5 صفوان بن یحیی،6 ابن بکیر و معروف بن خربوذ7 از وی روایت کرده اند. وی پس از 83 سال زندگی به سال 161هـ درگذشت.8 کتاب الحدیث اثر او می باشد.9

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 301.
[2] ــ اختیار معرفة الرجال 214.
[3] ــ رجال الطوسی 301.
[4] ــ جامع الرواة 2/190.
[5] ــ الفهرست (طوسی) 141.
[6] ــ جامع الرواة 2/190.
[7] ــ همان.
[8] ــ الذریعه 6/356.
[9] ــ رجال الطوسی 301.*

دیگر منابع: طرائف المقال 1/594 منهج المقال 318 مجمع الرجال 6/39 معجم رجال الحدیث 7/221 جامع المقال 127 نقد الرجال 332 معالم العلماء 101 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/320 هدایة المحدثین 253.

محمد ـ ذهلی

محمد ـ ذهلی (172 ـ 258هـ )

ابوعبدالله محمد بن یحیی بن عبدالله ذهلی زهری نیشابوری.

از موالیان بنی ذهل و اهل نیشابور است که در سال 172 هـ به دنیا آمد.1 او برای کسب و نشر دانش به جاهای زیادی از جمله مکه،