صدوق وصف کرده و می نویسند که از عبدالرحمان دشتکی، سعید بن محمد جرمی، ابراهیم بن رستم و معلی بن اسد روایت کرده و فضل بن شاذان و ابوحاتم رازی از او نقل حدیث کرده اند.5 قرائت را نزد خلاد بن خالد و نصیر فراگرفت و حسن بن عباس رازی، ابوسهل حمدان و دیگران بر او قرائت کردند.6 محمد بن عیسی از جمله نویسندگان کتاب عدد7 یعنی شمارش آیات قرآن است. همچنین کتاب الجامع فی القراءات8 و کتاب هایی در موضوعات رسم و جواز قرائت قرآن به طریق مخاطبه9 از اوست. او در سال 253 یا 242 هـ از دنیا رفت.10

پی نوشت ها

[1] ـ طبقات المحدثین باصفهان 1/224 معجم المؤلفین 7/303.
[2] ــ ذکر اخبار اصبهان 2/179.
[3] ــ تاریخ الاسلام 19/307.
[4] ــ ذکر اخبار اصبهان 2/179.
[5] ــ الجرح و التعدیل 8/39.
[6] ــ غایة النهایه 2/223.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 40.
[8] ــ تاریخ الاسلام 19/307.
[9] ــ معجم المؤلفین 11/103.
[10] ــ غایة النهایه 2/224.*

دیگر منابع: الوافی بالوفیات 4/294 الاعلام 6/322 بغیة الوعاة 1/250.

محمد ـ رازی (م 239هـ )

ابوجعفر محمد بن مهران رازی جمّال.

از اهالی خراسان1 و محدثی حافظ و عالمی مشهور در عصر خویش بود، به طوری که ابوبکر أعین می گوید: علما و بزرگان خراسان سه تن بوده اند و محمد بن مهران دومین نفر آنها بوده است. وی نزد فضیل بن عیاض، سفیان بن عیینه، حاتم بن اسماعیل، عتّاب بن بشیر، عطاء بن مسلم، یحیی بن قطان و دیگران حدیث فرا گرفت و جزء راویان موثق نزد علمای رجال اهل سنت به حساب می آید.2 بخاری، مسلم، ابوداود، ابوزرعه، ابوحاتم، موسی بن هارون، ابن سراج و دیگران از او حدیث نقل کرده اند.3 وی کتاب عوالی فی الحدیث را نوشته است و در سال 239 هـ از دنیا رفت.4

پی نوشت ها

[1] ـ معجم المؤلفین 12/61.
[2] ــ سیر اعلام النبلاء 11/143.
[3] ــ تاریخ الاسلام 17/347.
[4] ــ هدیة العارفین 2/13.*

دیگر منابع: التاریخ الکبیر 1/245 العبر 1/338 البدایة و النهایه 10/318 تذکرة الحفاظ 2/448 الوافی بالوفیات 5/81 شذرات الذهب 2/92 تقریب التهذیب 2/211 التاریخ الصغیر 2/340 تاریخ جرجان 322 دول الاسلام 130 الثقات 9/93.

محمد ـ رازی (م 248هـ )

ابوبکر محمد بن مقاتل رازی.

برخی کنیه او را ابوعبدالله ذکر کرده اند.1 وی از فقهای بزرگ حنفی2 و از اصحاب محمد بن حسن شیبانی بود.3 ذهبی او را از ضعفا و متروکین به شمار آورده و می نویسد: رازی از محضر بزرگانی چون جریر بن عبدالحمید، وکیع و حکّام بن سلم دانش آموخت.4 وی در قزوین تدریس حدیث داشت.5 از شاگردان وی محمد بن جریر طبری، بخاری،6 عیسی بن محمد بن مروزی کاتب، احمد بن جعفر جمّال، زاهد ابوعثمان سعید بن اسماعیل جیّزی و دیگران را می توان نام برد.7 ابوعبدالله را از اصحاب رأی و قاضی ری دانسته اند.8 از آثار او کتاب المدعی و المدعی علیه می باشد. وی سرانجام در سال 2429 یا 24610 و یا 248هـ11 درگذشت، هر چند محل زندگی و نیز مرگ او مشخص نیست.

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 18/472.
[2] ــ طبقات الفقهاء 139.
[3] ــ الجواهر المضیئه 2/134.
[4] ــ تاریخ الاسلام 18/472.
[5] ــ التدوین فی اخبار القزوین 2/28.
[6] ــ لسان المیزان 5/388.
[7] ــ تاریخ الاسلام 18/472.
[8] ــ الجواهر المضیئه 2/134.
[9] ــ هدیة العارفین 2/13.
[10] ــ تاریخ الاسلام 18/472.
[11] ــ لسان المیزان 5/388.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 12/45 تقریب التهذیب 2/210 الکامل فی التاریخ 7/82 و 8/330 تاریخ جرجان 544 کشف الظنون 2/1457 میزان الاعتدال 4/47 دائرة المعارف الشیعیة العامه 16/616.

محمد ـ رازی

محمد ـ رازی (195 ـ 277هـ )

ابوحاتم محمد بن ادریس بن منذر بن داود رازی حنظلی غطفانی.

در سال 195 هـ به دنیا آمد. اهل اصفهان و ساکن ری و از قبیله تمیم بن حنظله به شمار می رفت. ابوحاتم اولین بار در سال 209 هـ دست به کتابت حدیث زد. او سفرهای بسیاری نمود و از افرادی چون عبیدالله بن موسی، محمد بن عبدالله انصاری، اصمعی، ابونعیم و ابویمان حدیث شنید و محدثانی مانند پسرش ابومحمد عبدالرحمان بن ابی حاتم، یونس بن عبدالاعلی، ابوزرعة رازی، ابوعبدالله بخاری و ابوعبدالرحمان نسائی از او حدیث شنیدند.1 مزّی وی را فردی موثق، عالم به حدیث و اهل امانت و معرفت دانسته است.2 راویان