سارق الحدیث شمرده اند. در تاریخ وفات رفاعی اختلاف است، ولی اکثراً آن را به سال 248 هـ و در بغداد می دانند.4 الجامع فی القرائات اثر اوست.5

پی نوشت ها

[1] ـ الثقات 9/109.
[2] ــ معجم المؤلفین 12/116.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 12/153.
[4] ــ تاریخ بغداد 3/376.
[5] ــ غایة النهایه 2/281.*

دیگر منابع: تاریخ الاسلام 18/485 تهذیب الکمال 27/25 لسان المیزان 7/488 الجرح و التعدیل 4/129 الوافی بالوفیات 5/216 شذرات الذهب 2/219 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/527 تقریب التهذیب 2/219 العبر 1/357 میزان الاعتدال 4/68 التاریخ الکبیر 1/261 الطبقات الکبری 6/415 هدیة العارفین 2/15.

محمد ـ رقّی (م 280هـ )

ابوعبدالله محمد بن احمد رقّی حرّانی شامی، معروف به خلیع اصغر.

از محل ولادت، کودکی و رشد و بالندگی وی اطلاعی در دست نیست. گفته اند که او از فرزندان عبیدالله بن قیس رقیّات، و اهل رقّه، شهری در جانب شرقی فرات1 بود،2 هر چند خلیع حرّانی و شامی نیز نامیده شده است. در برخی منابع، رقّی شاعر خوش گوی زمان حمدانیان شمرده شده که در تمامی اشعارش از آرایه های ادبی (جناس و طباق) بهره می جست3 و حتی او را در شمار سرایندگان سیف الدوله (حکومت 333 ـ 356 هـ ) به حساب آورده اند،4 اما چنان که پیداست زمان درگذشت وی پیشتر از اقتدار سیف الدوله و حتی حمدانیان که در سال 293 هـ در الجزیره و شام به قدرت رسیدند، بوده است. به هر حال دیوان شعر او نزدیک سیصد ورقه است.5 او سرانجام به سال 280 هـ یا بعد از آن درگذشت.6

پی نوشت ها

[1] ـ معجم البلدان 3/59. 2 ـ معجم الشعراء 365. 3 ـ الفهرست (الندیم) 196. 4 ـ یتیمة الدهر 1/333. 5 ـ الفهرست 196. 6 ـ معجم الشعراء 365.

دیگر منابع: الوافی بالوفیات 2/29 تاریخ التراث العربی 4/2/6 الاعلام 5/307.

محمد ـ ریاشی (حدود 150 ـ 210هـ )

ابوجعفر محمد بن یسیر (بشیر) بصری یسیری ریاشی.

حدود 150 هـ در بصره متولد شد1 و تا آخر عمرش همان جا اقامت داشت. از موالیان بنو ریّاش به شمار می رفت، هر چند ریاشی ها او را از طایفه خثعم می دانستند. ابوجعفر شاعری ظریف گو و در عین حال هجوگو و بخیل بود و هرگز با خلیفه و یا امیری مراوده نداشت. ابوالفرج وی را شرابخوار و لاابالی توصیف کرده است.2 ریاشی صاحب حافظه بالایی بود، به طوری که تمام مطالب را حفظ می کرد و هیچ گاه آنها را یادداشت نمی نمود.3 وی معاصر با ابونواس شاعر بود4 و سرانجام در حدود 210 هـ وفات یافت.5 پنجاه ورقه شعر از او بر جای مانده6 که حاوی 298 بیت بوده و شارل بِلاّ آن را گردآوری کرده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 2/4/56.
[2] ــ الاغانی 14/17.
[3] ــ الوافی بالوفیات 2/252.
[4] ــ الشعر و الشعراء 607.
[5] ــ الاعلام 7/144.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 188.
[7] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/56.*

دیگر منابع: سمط اللآلی 1/104 طبقات الشعراء (ابن معتز) 280 معجم الشعراء 317 فرهنگ زندگی نامه ها 1/828 لغت نامه دهخدا 1/345 الحیوان 1/59، پاورقی البخلاء 2/125، پاورقی.

محمد ـ رؤاسی (م بین 173 ـ 193هـ )

ابوجعفر محمد بن حسن بن ابی ساره رواسی نیلی انصاری کوفی.

در اصل کوفی1 و از موالی محمد بن کعب قرظی بود. مدتی در نیل، بغداد و بصره نیز سکونت داشت.2 او از اصحاب امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)3 و راوی از آن دو امام همام بوده است.4 وی از استادانی چون ابوعمرو،5 عیسی بن عمرو و أعمش بهره علمی برد و شاگردانی همچون کسائی و فراء داشت.6 رواسی را فردی نحوی، لغوی،7 شاعر،8 ادیب، قاری،9 محدثی ثقه10 و در شمار دانشمندان امامیه ذکر کرده اند.11 وی مردی صالح و دانشمند، از خانواده ای فرهنگی و اهل ادب بود.12 به سبب آنکه سر بزرگی داشت به رواسی شهرت یافت. او در بین کوفیان از اولین کسانی بود که در موضوع نحو کتاب تألیف کرد.13ثعلب، رواسی را استاد قاریان قرآن توصیف کرده است.14 وی سرانجام در حدود 170 هـ یا بین سال های 173 تا 193 هـ در عهد هارون درگذشت.15 آثار او عبارت اند از: الفیصل معانی القرآن التصغیر الوقف و الابتداء الکبیر الوقف و الابتداءالصغیر16 کتاب الهمز اعراب القرآن17 الافراد و الجمع18 غریب القرآن19 کتاب القرائة20 و شعر.21