سال 268 هـ درگذشت و کتاب های الرّد علی الکرامیّة، الاعتصام فی الحدیث، معالم الدین و کتاب الانوار را از خود بر جای گذاشت.3

پی نوشت ها

[1] ـ معجم المؤلفین 12/120.
[2] ــ الجواهر المضیئه 2/144.
[3] ــ هدیة العارفین 2/17.*

دیگر منابع: کشف الظنون 1/119 و 839 الاعلام 7/147.

محمد ـ سمری (188 ـ 277هـ )

ابوبکر (ابوعبدالله) محمد بن جهم بن هارون سمری بصری کاتب.

وی اهل بصره بود1 و در سال 188 هـ متولد شد. علم قرائت را نزد یحیی فرّاء و عابد بن ابی عابد از اصحاب حمزه، و علم حدیث را نزد عبدالوهاب بن عطاء، یزید بن هارون و دیگران، و علم حروف را از خلف بن هشام و سلیمان بن داود هاشمی فرا گرفت. ذهبی او را ادیب، کاتب و محدثی ثقه و راستگو دانسته است. کسانی چون موسی بن هارون و اسماعیل صفار از او حدیث نقل کرده اند و ابوبکر بن مجاهد از شاگردان او در علم قرائت بوده است.2 او که از فقهای مذهب مالکی بود، آثاری چون شرح مختصر ابن عبدالحکم الصغیر و الرد علی محمد بن حسن نوشته است.3 سرانجام در جمادی الآخر سال 277 در 89 سالگی از دنیا رفت و جنازه اش را در منطقه کناس کوفه به خاک سپردند.4

پی نوشت ها

[1] ـ لسان المیزان 5/110.
[2] ــ تاریخ الاسلام 20/441.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 253.
[4] ــ تاریخ بغداد 2/161.*

دیگر منابع: الثقات 9/149 معجم الادباء 18/109 المنتظم 12/285 سیر اعلام النبلاء 13/164 الوافی بالوفیات 2/313 اللباب فی تهذیب الانساب 2/138 هدیة العارفین 2/19 غایة النهایه 2/113 معجم الشعراء 362.

محمد ـ سمین (م 235هـ )

ابوعبدالله محمد بن حاتم بن میمون سمین مروزی قطیعی بغدادی.

اصالتاً اهل مرو بود، اما در قطیعة الربیع، محله ای در بغداد زندگی می کرد. او نزد کسانی چون سفیان بن عیینه، یزید بن هارون، وکیع بن جراح و اسحاق بن منصور علم حدیث را فراگرفت. برخی علمای رجال اهل سنت او را محدثی صالح، ثقه و کثیرالروایه،1 و برخی چون مسلم او را کذّاب توصیف کرده اند.2 قطیعی علاوه بر آشنایی در علم حدیث، به امور نظامی و جنگی نیز آگاهی داشت و از مجاهدان و جنگجویان باذکاوت به شمار می رفت. او در جنگ با رومیان به خاطر حیله ای که به کار برد، باعث پیروزی لشکر اسلام بر سپاه روم شد و نیروهای رومی متلاشی شدند و از خود کشته و اسرای فراوانی به جای نهادند.3 کسانی چون بخاری، مسلم، ابوحاتم رازی، ابوداود و حسن بن سفیان از او روایت کرده اند. وی در بغداد کتابی را به نام تفسیرالقرآن جمع آوری نمود و سرانجام در اواخر سال 235 هـ در همان جا از دنیا رفت.4 گویا قطیعی مورد نظر الندیم هم که کتابی در متشابهات قرآن داشته، همین فرد است.5

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 2/266.
[2] ــ الانساب 3/310 و 311.
[3] ــ الوافی بالوفیات 2/315.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 11/450.
[5] ــ الفهرست 39.*

دیگر منابع: الطبقات الکبری 7/359 تاریخ الاسلام 17/314 التاریخ الکبیر 1/70 المنتظم 11/233 تقریب التهذیب 2/152 طبقات الحفاظ 202 الثقات 9/86 الجرح و التعدیل 7/237 میزان الاعتدال 3/503 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/101 طبقات المفسرین (داوودی) 2/120 هدیة العارفین 2/12 معجم المؤلفین 9/167.

محمد ـ شافعی (150 ـ 204هـ )

ابوعبدالله محمد بن ادریس بن عباس بن عثمان شافعی قرشی مطلّبی.

پیشوای شافعیان است که در سال 150 هـ در غزّه، از شهرهای فلسطین و به قولی در یمن زاده شد. پدرش ادریس از بنی هاشم، و مادرش از طایفه اَزْد بود. بر پایه روایتی که خود روایتگر آن است، دو ساله بوده که به همراه مادرش راهی مکه شد و در آنجا تعلیم و تربیت یافت. دانش اندوزی را از سنین نوجوانی آغاز کرد و در مکه و مدینه نزد استادان بزرگی چون مالک بن انس، سفیان بن عیینه، محمد بن حسن شیبانی، زهری و اسماعیل بن علیّه به فراگیری فقه و حدیث پرداخته و بهره ها برده است.1 گفته شده که شافعی پیش از پرداختن جدی به فقه و حدیث، به مدت بیست سال در میان اعراب نواحی مختلف به فراگیری و آموختن ادبیات عرب، شناخت معانی و کاربرد لغات عربی، اشعار و اخبار اعراب و حفظ قرآن مشغول بود و چون در این امور به کمال رسید و زمینه ورود به فقه و حدیث را فراهم آورد پا در این عرصه نهاد و به زودی از برجسته ترین عالمان و فقیهان