الاسلام 12/360 . 8 ـ سیر اعلام النبلاء 9/135. 9 ـ وفیات الاعیان 4/184. 10 ـ الطبقات الکبری 7/336 المعارف 500.
[11] ــ الفهرست (الندیم) 257.
[12] ــ تاریخ بغداد 2/176 الکامل فی التاریخ 6/194.
[13] ــ تاریخ الاسلام 12/360 تاریخ بغداد 2/172.
[14] ــ الطبقات الکبری 7/336 المعارف 500.
[15] ــ تاریخ الاسلام 12/362.
[16] ــ الفهرست (الندیم) 257 ریحانة الادب 3/292.
[17] ــ الفهرست (الندیم) 257 و 258.
[18] ــ کشف الظنون 2/1581، 1667، 1681 و 1908.
[19] ــ هدیة العارفین 2/8.*

دیگر منابع: الاعلام 6/80 الذریعه 2/311 معجم المؤلفین 9/207 الجرح و التعدیل 7/227 اخبار القضاة 3/166 الانساب 3/483 اللباب فی تهذیب الأنساب 2/219 ترتیب المدارک 1/394 مرآت الجنان 1/325 میزان الاعتدال 3/513 لسان المیزان 3/153 الجواهر المضیئه 2/42 النجوم الزاهره 2/130 شذرات الذهب 1/321.

محمد ـ شیرازی (م 280 ـ 290هـ )

ابوعلی محمد بن محمد بن عروس شیرازی، ابن عروس.

برخی منابع عروس را پدر وی ذکر کرده اند.1 او اهل شیراز و مقیم سامرا بود و از شعرای عصر عباسی و نامه نگار وزیر، عبدالله بن محمد بن یزداد به شمار می رفت.2 ابومحمد قاسم بن محمد انباری، صولی، حسین بن قاسم کوکبی، عیسی بن عبدالعزیز و دیگران اشعاری از وی روایت کرده اند. ابوعلی دارای اشعاری نیکو و مطلوب بود و در اشعارش مستعین بالله (خلافت 248 ـ 252هـ ) را مدح کرد3 و نیز ابوبکر فتی را در اشعار و نامه ای که به او نوشته بود، ستود.4 همچنین با علی بن جهم ملاقات و مذاکراتی داشته است. وی سرانجام در دهه هشتاد قرن سوم (بین سال های 280 تا 290هـ ) درگذشت.5 مجموعه اشعار ابن عروس سی ورقه می باشد.6

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الشعراء 347.
[2] ــ تاریخ التراث العربی 2/4/226.
[3] ــ تاریخ الاسلام 20/463 و 644.
[4] ــ طبقات الشعراء (ابن معتز) 418.
[5] ــ الوافی بالوفیات 1/128.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 193.*

دیگر منابع: فرهنگ زندگی نامه ها 1/586.

محمد ـ شیلمه (م 280هـ )

محمد بن حسن بن سهل، معروف به شیلمه.

فردی ادیب، مورخ1 و کاتب بود. او نخست از یاران و همراهان علوی بصری صاحب الزنج بود و سپس به بغداد آمد و امان گرفت.2 پس از چندی با برخی از مخالفان دولت معتضد عباسی (خلافت 279 ـ 289هـ ) به همکاری پرداخت و قصد براندازی حکومت او و ایجاد فتنه داشت که خبر به گوش خلیفه رسید و او را دستگیر کرده و به بند کشید، تا اطلاعاتی را درباره اشخاصی که در فتنه و آشوب دخالت داشتند فاش سازد، ولی او امتناع کرد. در نتیجه، معتضد در سال 280 هـ او را به عمود خیمه بردار کرد و زنده در آتش سوزاند، سپس سرش را از بدن جدا کرد و بر پلی آویخت.3 کتاب های اخبار صاحب الزنج و وقائعه و رسائل آثار اوست.4

پی نوشت ها

[1] ـ معجم المؤلفین 9/194.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 141.
[3] ــ تاریخ الطبری 10/32.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 141.*

دیگر منابع: معجم الادباء 18/144 هدیة العارفین 2/20 المنتظم 12/332 الکامل فی التاریخ 7/461 البدایة و النهایه 11/67.

محمد ـ صائغ (م 269هـ )

ابوجعفر محمد بن حسین بن سعید صائغ کوفی.

برخی نام پدر او را حسن آورده اند.1 وی اهل کوفه بود و در بین طایفه بنی ذهل زندگی می کرد.2 ابوجعفر از ائمه روایاتی نقل نکرده است.3 نجاشی او را محدثی ضعیف و به نقلی او را از غالیان شیعه دانسته است.4 حمید، احمد بن محمد بن رباح و دیگران از او روایت کرده اند.5 او کتاب های التباشیر و النوادر را تألیف کرد و در 18 رجب سال 269 از دنیا رفت. جعفر بن عبدالله محمدی بر او نماز خواند و در جعفی کوفه به خاک سپرده شد.6

پی نوشت ها

[1] ـ خلاصة الاقوال 255.
[2] ــ رجال النجاشی 2/224.
[3] ــ رجال الطوسی 498.
[4] ــ رجال النجاشی 2/224.
[5] ــ تنقیح المقال 3/102.
[6] ــ رجال النجاشی 2/224.*

دیگر منابع: معالم العلماء 108 رجال ابن داود 503 هدایة المحدثین 234 الفهرست (طوسی) 152 مجمع الرجال 5/197 هدیة العارفین 2/18 نضد الایضاح 285 معجم المؤلفین 9/241 جامع الرواة 2/100 الذریعه 3/310.

محمد ـ صابونی (در عصر امام هادی(علیه السلام))

ابوالفضل محمد بن احمد بن ابراهیم صابونی جعفی کوفی.

اهل مصر، و به جهت داشتن علم و دانش، دارای موقعیت و منزلتی در آن منطقه بود.1 شیخ طوسی وی را در زمره اصحاب امام