الجنائز الصیام الحج النکاح الطلاق العتق و التدبیر و المکاتبه التجارات المکاسب الحدود الصید و الذبائح الدیات الفرائض المواریث الدعاء المزار الرّد علی الغلاة الأشربه المروّه الزهد الخمس الزکاة الشهادات الملاحم التقیه المؤمن الایمان و النذور و الکفارات المناقب المثالب الجهاد فضل القرآن و ما روی فی اولاد الائمه(علیهم السلام). وی مسائلی نیز دارد که از امام حسن عسکری(علیه السلام)می باشند. تمام کتب و روایات ابوجعفر را ابوولید روایت کرده است.6

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 436. 2 ـ رجال ابن داود 307. 3 ـ رجال النجاشی 2/252. 4 ـ جامع الرواة 2/96. 5 ـ رجال النجاشی 2/252. 6 ـ الفهرست (طوسی) 144.*

دیگر منابع: اختیار معرفة الرجال 417 خلاصة الاقوال 157 حاوی الاقوال 2/211 منهج المقال 291 تنقیح المقال 3/103 معجم المؤلفین 9/208 الوجیزه 93 کشف الظنون 6/24 الذریعه 15/174 معالم العلماء 102.

محمد ـ صنعانی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

محمد بن یوسف صنعانی.

از اصحاب امام صادق(علیه السلام) بود1 و از آن حضرت روایت کرده است.2 او همچنین از میسر روایت کرده است. کسانی چون عثمان بن عیسی3 و حماد بن عیسی از وی روایت کرده اند.4 رجال نویسان شیعه او را ستوده و ثقه دانسته اند.5 از آثارش کتاب الحدیث می باشد.6

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 305.
[2] ــ خلاصة الاقوال 158 رجال النجاشی 2/257. 3 ـ جامع الرواة 2/219. 4 ـ رجال النجاشی 2/257.
[5] ــ رجال ابن داود 342 نقد الرجال 340 خلاصة الاقوال 158.
[6] ــ الذریعه 6/366.

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 18/68 منهج المقال 330 تنقیح المقال 3/202 قاموس الرجال 8/441 جامع المقال 130 هدایة المحدثین 260 الوجیزه 106 مجمع الرجال 6/75.

محمد ـ صنعانی (م 190هـ )

ابوعبدالله محمد بن ثور صنعانی یمانی.

از راویانی چون عبدالملک بن جریج، عوف اعرابی، معمر بن راشد و یحیی بن علاء رازی روایت کرده است و محدثانی مانند فضیل بن عیاض، نعیم بن حماد، حماد بن زاذان و محمد بن عبید بن حساب از او روایت کرده اند.1 رجالیون اهل سنت ایشان را با اوصافی چون عابد، روزه دار و شب زنده دار ستوده اند.2 یحیی بن معین او را ثقه دانسته است.3 از آثارش می توان به کتاب التفسیر اشاره کرد.4 وی به سال 190هـ یا اندکی قبل یا بعد آن درگذشت.5

پی نوشت ها

[1] ـ تهذیب الکمال 24/562.
[2] ــ الثقات 9/57 التاریخ الکبیر 1/52.
[3] ــ الجرح و التعدیل 7/218. 4 ـ الفهرست (الندیم) 36. 5 ـ الثقات 9/57.

دیگر منابع: سیر اعلام النبلاء 9/302 تقریب التهذیب 2/149 تاریخ الاسلام 13/352 طبقات المفسرین 2/110 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/87.

محمد ـ صیرفی (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابوجعفر محمد بن علی بن ابراهیم صیرفی قرشی کوفی.

اهل کوفه و خواهرزاده خلاّد سدّی1 و از اصحاب امام رضا(علیه السلام)بود2 و با محمد بن علی بن ابراهیم همدانی متفاوت است و چون از موالی قریش بوده، لقب قرشی گرفته است. به گفته آیت الله خوئی، فضل بن شاذان ابوسمینه را در میان چند تن کذّاب مشهورترین می دانست.3 وی از عبدالرحمان بن محمد بن ابی هشام، ابراهیم خداء، عیسی بن عبدالله عمری،4 نصر بن مزاحم منقری5 و محمد بن عبدالله خراسانی خادم امام رضا(علیه السلام)روایت کرده است.6 احمد برقی (م 280 هـ )،7 احمد بن هلیل،8 ابن داهر مرادی9 و محمد بن حسان رازی از او حدیث شنیده و روایت کرده اند.10 رجال شناسان شیعی ابوسمینه را محدثی ضعیف، غالی بد اندیش و دروغگو، غیرقابل اعتماد11 و جاعل حدیث خوانده اند.12 وی در کوفه به دروغگویی شهرت داشت. نجاشی نوشته است که صیرفی زمانی به قم مسافرت کرد و مدتی نزد احمد بن محمد بن عیسی اشعری، فقیه بزرگ قمّیین به سر برد، ولی دیری نپایید که غالی گری وی شهرت یافت و به دستور اشعری از قم اخراج گردید.13 تألیفات صیرفی عبارت اند از: الدلائل العتق تفسیر عمّ یتسائلون الآداب و کتاب الوصایا که محمد ماجیلویه و محمد بن عبدالله محمدی آنها را روایت کرده اند.14 گفته شده است که آثار وی همانند کتاب های حسین بن سعید اهوازی بوده است15 که حدود سی کتاب در موضوعات مختلف فقهی داشت.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال ابن داود 507.
[2] ــ رجال البرقی 54.
[3] ــ معجم رجال الحدیث