محمد ـ صینی (قرن سوم هجری)

محمد بن علی صینی بغدادی.

از زندگی وی جز اطلاعات اندکی که حکایت از حضور وی در بغداد دارد، به دست ما نرسیده است. صینی در دستگاه طاهر بن حسین (م 207هـ ) سردار مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 218هـ ) بود1 و از شاعران دربار طاهر و پسرش عبدالله به شمار می رفت.2 از هنگامی که به دستگاه وی راه یافت، کسی جز طاهر را مدح نکرد.3 وی اشعار کلثوم بن عمرو عتّابی (م 220هـ ) را بسیار روایت کرده است.4 ابن معتز و مرزبانی بخشی از اشعار او را نقل کرده اند.5 به گفته ابن معتز، وی شاعری بی تکلف و مقتدر بود، با این حال زمانی مورد خشم طاهر بن حسین قرار گرفت و به زندان افتاد و گویا به رغم اثبات بی گناهی وی، همچنان در زندان به سر برد، اما با وی به ملایمت و نرمی برخورد می شد.6 به گفته الندیم، مجموع اشعار وی سی برگ بوده است.7 تاریخ مرگ این شاعر به دست نیامد، ولی چون شاعر طاهر بن حسین و پسرش عبدالله بوده، به دست می آید که در دهه های نخستین قرن سوم می زیسته است.

پی نوشت ها

[1] ـ طبقات الشعراء (ابن معتز) 303. 2 ـ معجم الشعراء 321. 3 ـ طبقات الشعراء (ابن معتز) 303.
[4] ــ الوافی بالوفیات 4/120.
[5] ــ معجم الشعراء 321.
[6] ــ طبقات الشعراء (ابن معتز) 303.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 188.*

محمد ـ ضبّی (م 195هـ )

ابوعبدالرحمان محمد بن فضیل بن غزوان بن جریر ضبی کوفی.

از موالی بنی ضبّه1 و صحابی امام صادق(علیه السلام)بود2 و از پدرش فضیل،3 حصین بن عبدالرحمان،4 عاصم أحول5 و دیگران روایت نقل کرده است. وی قرائت را نزد حمزه زیات فراگرفت.6 افرادی چون احمد بن سنان، علی بن حرب و ابوعبید7 از او روایت نقل کرده اند. او دارای مذهب شیعه،8 حافظ،9 مورد اعتماد،10 راستگو،11 کثیرالحدیث12 و حسن الحدیث بود.13 سرانجام او در سال 195هـ 14 در کوفه از دنیا رفت و وکیع بن جراح در تشییع جنازه او شرکت کرد.15 تألیفات ضبی عبارت اند از: کتاب التفسیر کتاب الصّیام کتاب الزهد کتاب الدعاء و کتاب السنن که مشتمل بر کتاب های طهارت، صلاة، مناسک، زکات و دیگر ابواب فقهی است.16

پی نوشت ها

[1] ـ التاریخ الکبیر 1/208.
[2] ــ رجال الطوسی 297.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 9/173.
[4] ــ میزان الاعتدال 4/9.
[5] ــ تاریخ الاسلام 13/375.
[6] ــ سیر اعلام النبلاء 9/174.
[7] ــ همان.
[8] ــ الوافی بالوفیات 4/322.
[9] ــ العبر 1/248.
[10] ــ خلاصة الاقوال 138 رجال ابن داود 330.
[11] ــ میزان الاعتدال 4/9.
[12] ــ الطبقات الکبری 6/389.
[13] ــ تاریخ الاسلام 13/375.
[14] ــ الوافی بالوفیات 4/222.
[15] ــ الطبقات الکبری 6/389.
[16] ــ الفهرست (الندیم) 282.*

دیگر منابع: الذریعه 12/65 شذرات الذهب 1/366 مستدرکات علم رجال الحدیث 8/287.

محمد ـ طائی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

محمد بن مسعود طائی.

او از اصحاب امام صادق1 و کاظم(علیهما السلام)بود2 و از آن دو بزرگوار3 و عنبة بن مصعب4 روایت کرده است. اشخاصی چون قاسم بن اسماعیل،5 حماد بن عیسی6 و دیگران از وی روایت کرده اند. رجال نویسان او را یکی از راویان مورد اعتماد دانسته اند.7 ایشان دارای کتاب الحدیث8 است که عبدالله بن جبله آن را روایت کرده است.9

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 300.
[2] ــ تنقیح المقال 3/183 رجال ابن داود 335.
[3] ــ رجال النجاشی 2/258 خلاصة الاقوال 158.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 17/231.
[5] ــ مجمع الرجال 6/41 قاموس الرجال 8/375.
[6] ــ معجم رجال حدیث 17/231.
[7] ــ خلاصة الاقوال 158 رجال ابن داود 335.
[8] ــ الذریعه 6/365.
[9] ــ رجال النجاشی 2/258.*

دیگر منابع: نقد الرجال 333 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/322 منهج المقال 319.

محمد ـ طبری (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابوجعفر محمد بن اسلم طبری جبلی.

اصالتاً کوفی بود و برای تجارت به طبرستان سفر می کرد، بدین سبب طبری نامیده شد.1 او در شمار اصحاب و یاران امام باقر و امام کاظم(علیهما السلام)قرار داشت2 و از امام رضا(علیه السلام)3 و کسانی مانند حسین بن خالد، صباح حذاء، عاصم بن حمید، عبدالرحمان بن سالم، علی بن