ابی حمزه و یونس بن عبدالرحمان روایت نمود.4 نجاشی درباره وی می گوید: گفته شده که او فردی غالی و فاسدالحدیث بود.5 برخی نیز به دلیل آنکه ابن قولویه از او روایت کرده، به وثاقت او حکم کرده اند.6 روایتگرانی همچون محمد بن حسین بن ابی الخطاب، احمد بن محمد بن خالد برقی، محمد بن زید رزامی، اسماعیل بن مهران و معاویة بن حکیم از او روایت کرده اند.7 کتاب الحدیث اثر وی می باشد.8

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/274.
[2] ــ رجال البرقی 51.
[3] ــ رجال الطوسی 136 و 387.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 15/81 و 82.
[5] ــ رجال النجاشی 2/274.
[6] ــ معجم رجال الحدیث 15/82.
[7] ــ جامع الرواة 2/67.
[8] ــ الذریعه 6/360.*

دیگر منابع: خلاصة الاقوال 255 رجال ابن داود 499 منهج المقال 283 تنقیح المقال 2/80 حاوی الاقوال 4/226 طرائف المقال 1/342 قاموس الرجال 8/55 الفهرست (طوسی) 130 مجمع الرجال 5/150 الوجیزه 90.

محمد ـ طحّان (م 150هـ )

ابوجعفر محمد بن مسلم بن رباح أوقص طحّان ثقفی طائفی.

اهل کوفه1 و از اصحاب امام باقر، امام صادق و امام کاظم(علیهم السلام)2 بود و از امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)روایات بسیاری نقل کرده است.3 کسانی چون محمد بن خالد و هشام بن سالم از وی روایت کرده اند.4 رجال نویسان ایشان را محدث، فقیه و از اصحاب اجماع دانسته5 و در زمره کسانی ذکر کرده اند که حلال و حرام شرع به ایشان بیان و روشن می شد.6 او از چهره های برجسته امامیه، فردی بسیار مورد اعتماد7 و مورد عنایت و لطف امام باقر، امام صادق و امام کاظم(علیهم السلام)بود. به گفته خویش، از امام باقر(علیه السلام)سی هزار حدیث شنیده و از امام صادق(علیه السلام) نیز شانزده هزار مسئله سؤال کرده یا حدیث نقل کرده است. وی از ناحیه یک چشم نابینا بود و وضع زندگی نسبتاً مناسبی داشت و متمول بود، ولی در عین حال مردی متواضع و فروتن بود، بدین جهت و برای اثبات اینکه از پیروان واقعی امام باقر(علیه السلام)است به امر امام مدتی به خرمافروشی مشغول شد و سرانجام به خواست خویش آسیابی را بنا کرد و به آسیابانی و آرد فروشی اشتغال یافت و حتی مورد طعن و سرزنش اقوام و هواداران خود قرار گرفت. در مورد ایمان و پارسایی محمد بن مسلم روایات بسیاری آمده است از جمله اینکه امام صادق(علیه السلام)بهشت را به او بشارت داده و او را در زمره محدثان نجیب و امین بر حلال و حرام خداوند به شمار آورده است.8 او دارای کتابی با نام الاربعمائة مسألة فی ابواب الحلال و الحرام می باشد.9 سرانجام به سال 150هـ درگذشت.10

پی نوشت ها

[1] ـ اختیار معرفة الرجال 161 رجال النجاشی 2/199.
[2] ــ رجال الطوسی 135، 300 و 358.
[3] ــ رجال النجاشی 2/200 خلاصة الاقوال 149.
[4] ــ جامع الرواة 2/192.
[5] ــ اختیار معرفة الرجال 238 خلاصة الاقوال 150.
[6] ــ الرسالة العددیه 25 ـ 27 اختیار معرفة الرجال 170.
[7] ــ رجال النجاشی 2/199 ـ 200 رجال ابن داود 336.
[8] ــ اختیار معرفة الرجال 161ـ170.
[9] ــ رجال النجاشی 2/200 مجمع الرجال 6/54.
[10] ــ رجال الطوسی 300 هدیة العارفین 2/7.*

دیگر منابع: نقد الرجال 333 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/324 رجال البرقی 9 و 17 معجم رجال الحدیث 17/248 تنقیع المقال 3/184 معجم المؤلفین 12/21 قاموس الرجال 8/378 الوجیزه 104.

محمد ـ طرسوسی (حدود 180 ـ 273هـ )

ابوامیه محمد بن ابراهیم بن مسلم بغدادی طرسوسی خزاعی ثغری.

اطلاعات به جای مانده از وی چندان زیاد نیست. گفته اند که اصالتاً بغدادی1 و به قولی، اهل رحله سیستان بود2 و حدود 180 هـ به دنیا آمد. از دوران کودکی و رشد و بالندگی اش اخباری به دست نیامد. او برای فراگیری حدیث سفرهای زیادی نمود و در نهایت در طرسوس، شهری در شام ساکن شد. طرسوسی از عبدالوهاب بن عطاء، شبابه بن سوّار و یعقوب حضرمی روایت کرد و افرادی چون ابوحاتم، ابن صاعد، ابوعوانه و ابن جوصا از او روایت کردند.3 رجال نویسان اهل سنت وی را موثق، بلندمرتبه و در حدیث پیش گام و نیکو شمرده اند.4 از ابن حبّان نقل است که ابوامیه در سفری به مصر، بدون آنکه به کتابی مراجعه کند، احادیث را از حفظ می گفت.5 وی به سال 273 هـ در همان دیار وفات یافت6 و کتاب المسند را از خود بر جای گذاشت.7

پی نوشت ها

[1] ـ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/15.
[2] ــ تاریخ بغداد 1/396.
[3] ــ سیر اعلام النبلاء 13/91.
[4] ــ تاریخ بغداد 1/295.
[5] ــ الثقات 9/137.
[6] ــ الانساب 4/60.
[7] ــ شذرات الذهب 2/164.*

دیگر منابع: تذکرة الحفاظ 2/581 المنتظم 12/258 میران الاعتدال 3/447